E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Jurgów


(Jurgov; Jurgow; Szepesgyörke, Jurgó)
 
  Kategoria: 
Miejscowość 
  Wysokość:  ok. 800 m n.p.m.

  opis  
  forum (0)  

Położenie:
Wieś na Spiszu Pol ., nad wsch. brzegiem Białki , naprzeciw podh. wsi Brzegi ; leży przy szosie, która z Bukowiny Tatrz . i Białki Tatrz . prowadzi poprzez granicę państw. do Podspadów .



Jurgów;  Ok. 940 mieszk. Piękne położenie z widokiem na Tatry Biel .; od dawna dużo letników, rozwinięte chałupnictwo. Stary kościół drewniany, zbudowany ok. 1670, ale skutkiem przeróbek pozbawiony stylowego charakteru.

Pierwsza znana wzmianka o J. w dokumentach z 1556, ale wieś tę założono już w 1546 na prawie wołoskim. W 1570 jej sołtysem był Gywrko, tj. Jurko i stąd nazwa wsi. Jurgowianie od dawna wypasali owce i bydło w Tatrach , zapewne od ok. 1590, w Dolinie Białej Wody , Jaworowej Dolinie i w Tatrach Biel., nawet jeszcze w latach międzywoj., ale wtedy już w ograniczonym zakresie.

Od 1859 aż do 1894 cała Dolina Białej Wody po otaczające ją granie, podobnie Jaworowa Dolina, bez części Zadnich Koperszadów , oraz zach. część Tatr Biel. (po Hawrań ) znajdowały się w obrębie gminy katastralnej Jurgów. Wszystko to wraz z Jaworzyną Spiską wchodziło w skład dóbr baronów węg. » Horváth-Palocsay aż do 1856; potem » Salamonów (od ok. 1860 bar. Aladára Salamona). Wreszcie od 1879 dobra jaworzyńskie z Tatrami Jaw . stały się własnością pruskiego księcia Christiana Hohenlohego .Ok. 1875 zaostrzyły się spory Jurgowian z właścicielami dóbr jaworzyńskich o liczne polany podtatrz. między Jurgowem a Podspadami i także w samych Tatrach. Wyroki sądów węg., poparte siłą wojsk., odebrały Jurgowianom sporne polany. Pasterstwo Jurgowian w Tatrach było coraz bardziej ograniczane, ale pracowali oni w zakładach przem. Jaworzyny Spiskiej, jako robotnicy leśni w Tatrach i jako naganiacze na wielkich polowaniach tatrz. Hohenlohego. Uprawiali też kłusownictwo w Tatrach (» Budz Jan ), a w dawnych latach także niezorganizowane przewodnictwo, prowadząc np. Stanisława Staszica na Kołowy Szczyt , a in. turystów na Lodowy Szczyt .

Po I wojnie światowej Jurgów, należący do 1918 do Węgier, został odcięty od Tatr nową granicą (pol.-czechosł.) i znalazł się w Polsce. W 1939-45 decyzją Niemców hitlerowskich był okupowany przez faszystowską wówczas republikę słow., a w 1945 wrócił do Polski.

Ludność J. jest pochodzenia pol. z domieszką (z dawnych czasów) zasymilowanej ludności ruskiej (łemkowskiej) i mówi pol. gwarą spiską. Część mieszkańców J. podaje się za Słowaków i jest dwujęzyczna (pol.-słow.), ale nie mówi żadną gwarą słow. (nie istniejącą zresztą nigdzie na Spiszu Pol.) lecz językiem słow. wyuczonym w słow. szkole lub w czasie wędrówek zarobkowych (wciąż trwających) na Słowację. W J. jest też niewielka grupa osiadłych Cyganów. Śladami dawnych ścisłych związków Jurgowian z Tatrami Jaw. jest ich zachowany folklor (pieśni i opowiadania związane z Tatrami) i pol. nazewnictwo polan podtatrz. i in. obiektów w samych Tatrach. Z J. pochodził » Jan Pluciński . Dawna karczma w J. jest upamiętniona w wierszu Jerzego Lieberta  Jurgowska karczma.



Literatura:
Praca zbior. Pierwszy męski obóz krajoznawczy w Jurgowie. Kr.1935, odb. z "Orlego Lotu" 1935, nr 7 i 8. - Stanisław Pęksa: Jaworzyna sprawą Jurgowa. "Gaz. Podhala" 1938, nr 42. - Jan Pluciński: Dzieciństwo Spiszaka. W pracy zbior. "Zagadnienia z kultury Podhala, Spisza i Orawy", Zakopane, Nowy Targ 1986. - Jan Pluciński: Przezwiska i przydomki w Jurgowie na Spiszu. Tamże.



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2019