E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Augustini ab Hortis Christian

 
  Kategoria: 
Ludzie 

  opis  
  forum (0)  

Augustini ab Hortis Christian (6 XII 1598 Neisse = Nysa na Śląsku, a nie Kiezmark - 21 VIII 1650 Wielka Łomnica na Spiszu, poch. tam w ewang. kościele). Lekarz i przyrodnik.

W 1620 otrzymał doktorat z medycyny w Bazylei, po czym praktykował na Śląsku i tam się ożenił, a w 1622 w drodze do Siedmiogrodu zatrzymał się w Kiezmarku, gdzie osiadł i w nast. roku został lekarzem miejskim. W 1623 owdowiał, a w 1626 ponownie się ożenił i przeniósł do Wielkiej Łomnicy. Potem był w Wiedniu lekarzem osobistym ces. Ferdynanda II i w 1631 założył tam ogród bot., za co otrzymał w 1631 od ces. Ferdynanda II szlachectwo węg. (miał już niemieckie) i przydomek ab Hortis. Po śmierci cesarza w 1637 wrócił na Spisz do Wielkiej Łomnicy, ale za ces. Ferdynanda III nadal miał tytuł królewskiego lekarza (königl. Archiater).

Poza medycyną A. zajmował się też botaniką i mineralogią; miał duży zbiór minerałów. Był rówieśnikiem Dawida Frölicha i podobnie jak tamten odwiedzał Tatry, po raz pierwszy w 1640, ale szczegóły jego tatrz. wycieczek nie są znane.

Jako pierwszy naukowiec stwierdził występowanie w Tatrach kosodrzewiny i limby. W 1640 jako pierwszy zaczął wyrabiać z kosodrzewiny olej kosodrzewinowy czyli balsam węgierski, a w 1640-50 był też wynalazcą wyrabianego z limby oleju  limbowego czyli balsamu karpackiego. Przez długi czas oba te oleje były stosowane w medycynie jako leki rzekomo skuteczne na wiele chorób. A. pozostawił w rękopisach dwie prace napisane zapewne po niem., ale ich tytuły są cytowane po łacinie. Jedna, De gemmis Hungariae, to rozprawa o węg. (i tatrz.?) kamieniach szlachetnych i półszlachetnych, a druga dotyczy obu wspom. olejów: De balsamo hungarico czy też raczej De Balsamo Hungariae Carpathico. Po śmierci A. oba rękopisy były przez pewien czas w posiadaniu jego potomków, potem jednak zaginęły (po 1700?). Wg jednej wersji rękopisy miały być zabrane przez jakichś Polaków, wg innej wersji obie te prace A. miały jednak być za jego życia wydrukowane po niem., ale autor nie zdążył ich szerzej rozprowadzić, a potem z rąk potomków A., wraz z in. książkami A., zabrali je jacyś Polacy. Do dziś ani te rękopisy, ani ich drukowane egzemplarze nie zostały odnalezione. Faktem jednak jest, że fragmenty pracy A. o olejach cytowali dosłownie lub w streszczeniu różni autorzy: Daniel Fischer (1717), Gabriel Rzączyński (1736), Andreas Jonas Czirbesz (1772),  a także » Johann P. Breyne (przed 1721).

Warto też wspomnieć, że prawnuk Christiana A., Samuel Augustini jun., w 1773 ogłosił pod własnym nazwiskiem dwie rozprawy o węg. kamieniach szlachetnych i półszlachetnych (m.in. z Tatr, Spisza i Liptowa), ale nie wiadomo, czy pisząc te rozprawy korzystał z pracy swego przodka na ten sam temat.

 



Literatura:
Daniel Fischer: Epistola invitatoria eruditis Pannoniae dicata... Brigae 1732. - Jakob Melzer: Biographieen berühmter Zipser . Kaschau, Leipzig 1833. - Jacob Buchholtz: Tagebuch . W: Historischer Geschlechtsbericht (Familienchronik) von Georg Buchholtz, den »lteren . Bp. 1904, s. 360-363. - "SBS" 1, 1986.



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2019