E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Bruckmann Franz Ernst

 
  Kategoria: 
Ludzie 

  opis  
  forum (0)  

Bruckmann Franz Ernst , także Brückmann (27 IX 1697 Marienthal k. Helmstädte - 21 III 1754 Wolfenbüttel k. Brunszwiku).

Niem. lekarz, przyrodnik i polihistor z Wolfenbüttel, czł. akademii nauk przyr. (Academia Leopoldino-Carolina Naturae Curiosorum) w Halle. We wczesnych dziejach poznawania i badania Tatr i Podtatrza oraz w rozpowszechnianiu wiadomości o nich zajmuje B. ważną pozycję, chociaż (wbrew wzmiankom nawet w najnowszej literaturze) nie był on nigdy w głębi Tatr, ale tylko na Podtatrzu.

W 1724 podróżował po słow. obszarze ówczesnych Węgier i wtedy zwiedził m.in. Liptów oraz (częściowo w towarzystwie Georga Buchholtza jun. ) Spisz . Na podstawie poczynionych wówczas własnych obserwacji oraz zebranych materiałów i uzyskanych od in. badaczy wiadomości ogłosił w 1724-41 liczne rozprawy i obserwacje, częściowo w ówczesnych czasopismach nauk., ale także jako osobne druki. W tych pracach nauk. zajmował się zwłaszcza słow. kopalniami (także kopalniami złota na Krywaniu ), ale pisał również o sprawach lekarskich, społ., gosp., hist., przyr. (flora, geologia, klimatologia itd.), o jaskiniach , o źródłach mineralnych, nawet o wyrobie bryndzy i, oczywiście, o Tatrach. Większość tych prac wyszła w dwóch seriach: Relationes oraz Epistolae itinerariae.Seria Relationes ukazała się po niem. w 1724-26 we wrocł. czasopiśmie nauk. » "Sammlung von Natur- und Medicin- wie auch hierzu gehörigen Kunst- und Literatur-Geschichten ". W tej serii opublikował m.in. pracę: Relatio XIII. Von dem Carpatischen Hohen Gebürge in Hungarn (w 1725). Jest to opis Tatr oparty gł. na informacjach G. Buchholtza jun. i na literaturze, gdyż z powodu ciągłych opadów śnieżnych w Tatrach w owym czasie (maj 1724) Bruckmann mimo chęci nie mógł zapuścić się w góry. W opisie tym oprócz rzetelnych wiadomości powtarza on też, nie zawsze krytycznie, różne fantastyczne wieści, np. o wielkim karbunkule na szczycie nad Zielonym Stawem Kiezmarskim , o robakach toczących śniegi tatrz., o widoczności Warszawy ze szczytów tatrz. Wymienia również ponad 50 gatunków roślin z tych gór. W tejże serii rozpraw jest też opis zwiedzania i badania jaskiń w Demianowskiej Dolinie na Liptowie pt. Relatio XXVI. Von den Ungarischen Drachen-Hölen im Liptauer-Comitat (1725). Kilka in. prac dotyczy różnych spraw na Liptowie i Spiszu.W drugiej serii tych prac (Epistolae itinerariae), opublikowanych w Wolfenbüttel po łac. w postaci osobnych druków, B. porusza w znacznej części te same sprawy co w pierwszej serii, jednakże często w formie obszerniejszej, np. Epistola itineraria LXXVII, sistens antra draconum Liptoviensis (1739) oraz Epistola itineraria LXXXIX, sistens montes Carpaticos in Hungaria (1740).W tej drugiej serii B. pisze też sporo o kosodrzewinie i limbie w Tatrach w rozprawie: Epistola itineraria XXIII. De alga saccharifera, polypo marino petrifacto, kakerlacken, frutice Koszodrewina et arbore Limbowe Drewo (1730), obszerniej jednak zajął się kosodrzewiną i limbą oraz produkowanymi wtedy z nich lekami w dwóch oddzielnych rozprawach (poza wspom. seriami), wydanych z rycinami w Brunszwiku w 1727: Specimen prius botanico-medicum exhibens fruticem Koszodrewina, eiusque Balsamum Koszodrewinowy Oley dictum oraz Specimen posterius botanico-medicum exhibens arborem Limbowe Drewo, eiusque oleum Limbowi oley dictum. (Zob. limbowy olej ).

O kopalniach słow. pisze też dużo w obu tomach swego dzieła Magnalia Dei in locis subterraneis oder Unterirdische Schatzkammer aller Königreiche und Länder (Braunschweig, I-II, 1727, 1730). Ustępy dotyczące górnictwa w Tatrach i na Podtatrzu zostały z tego dzieła przedrukowane pt. Aus vergilbten Papieren ("Karp. Post " 1893, nr 15).



Literatura:
"Vlastivedný Čas." 1963, nr 2 (Ján Tibenský). - "Biobibliografia 1976".



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2021