E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Jaworzyna Spiska


(Javorina; Javorina, Uhrngarten; Javorina)
 
  Kategoria: 
Miejscowość 
  Wysokość:  ok. 1005 m n.p.m.

  opis  
  forum (0)  

Położenie:
Wioska po pn. stronie Tatr Wys ., a u zach. krańca Tatr Biel ., u wylotu Jaworowej Doliny , przy szosie wiodącej z Zakopanego przez Łysą Polanę do słow. uzdrowisk na pd. stokach Tatr . Administracyjnie od 1960 wchodzi w skład gminy Zdziar (do 1894 Jaworzyna wchodziła w skład Jurgowa ). Mieszk. 306 w 1961.



Jaworzyna Spiska lub krótko Jaworzyna; J.S. leżała w granicach Węgier do 1918, potem toczył się spór między Polską a Czechosłowacją o tereny orawskie, spiskie i tatrz., m.in. o J.S.; spór zakończył się w 1920 postanowieniem Rady Ambasadorów, przyznającym m.in. Jaworzynę Spiską państwu czechosłowackiemu. Następnie aż do 1924 toczyły się rokowania między Polską a Czechosłowacją o dobrowolną wymianę tej wsi wraz z Tatrami Jaw . za Kacwin i Niedzicę, przyznane Polsce, ale do zamiany nie doszło.

W 1938-39 Jaworzyna na podstawie umowy pol.-słow. należała do Polski, ale tylko do 1 IX 1939, gdy została zajęta przez wojska niem. i następnie przekazana przez Niemców republice słowackiej.

Od 1945 do końca 1992 Jaworzyna i Tatry Jaw. znowu wchodziły w skład Czechosłowacji, a od 1 I 1993 są w Słowacji.

Same początki J.S. nie są dokładnie znane. Jej niezaludniony jeszcze obszar należał pierwotnie do państwa niedzickiego (tj. do dóbr Niedzickiego Zamku) lub do dóbr lendackich; jedne i drugie dobra od końca XVI w. do 1856 należały do rodziny magnackiej Horváth-Palocsay . W okresie tym na miejscu dzisiejszej J.S. powstało w poł. XVIII w. lub wcześniej najpierw małe sezonowe osiedle pasterskie górali jurgowskich, a następnie stale zamieszkały przysiółek Jurgowa. W 1759 bar. Ferenc Horváth-Palocsay założył tu huty i kuźnie żelaza, w związku z czym do osiedla napłynęła dalsza ludność, gł. z pobliskiego Jurgowa.W 1856 dobra Horváth-Palocsayów przeszły drogą spadku w posiadanie rodziny Salamonów i zostały po 1858 podzielone. Właścicielem części dóbr spiskich wraz z J.S. i Tatrami Jaw. stał się Aladár Salamon. W J.S. zbudował on dużą karczmę, która stała się ważną bazą dla turystów i naukowców udających się w Tatry. Zakład hutn. wydzierżawił (do 1864) Homolacsom z Zakopanego .

W 1879 od Salamona dobra jaworzyńskie kupił pruski książę, Christian Hohenlohe , który dokończył przebudowy zakładu hutn. na wytwórnię tektury oraz masy i wełny drzewnej (czynną do 1935), karczmę zlikwidował w 1880, postawił sobie w J.S. duży drewniany dwór (w 1884), a w Tatrach Jaw. założył wielki zwierzyniec do celów mysl.(» Zwierzyniec Jaworzyński ). Hohenlohe był fundatorem drewnianego kościołka w J.S. W 1926 zmarł Christian Hohenlohe, a jego spadkobierca, August Hohenlohe, w 1935 sprzedał dobra jaworzyńskie państwu czechosł., i od tego czasu turyści znowu mogli nocować w J.S. Od 1949 zarządza tym obszarem dyrekcja TANAPu , a J.S. jest zamieszkana przede wszystkim przez pracowników TANAPu. Koło dawnego dworu Hohenlohego postawiono w 1977 duży dom wczasowy, zamieniony potem w hotel.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2020