E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Gwiżdż Feliks

 
  Kategoria: 
Ludzie 

  opis  
  forum (0)  

Gwiżdż Feliks (12 I 1885 Odrowąż, Podhale - 27 V 1952 Warszawa); pochodził z rodziny góralskiej. Literat, dziennikarz, polityk, jeden z czołowych działaczy podh. ruchu regionalnego.

G. był redaktorem nacz. czasopism » "Gazeta Podhalańska " (1913-14), "Gospodarz Polski" (1927-37) i » "Ziemia Podhalańska " (1936-38). Od 1913 działał na rzecz ugruntowania polskiej świadomości nar. na pol. Orawie  i Spiszu , a w 1919-20 w pol. Komitecie Plebiscytowym dla Spisza i Orawy. Był aktywnym uczestnikiem pierwszych Zjazdów Podhalan (1911-13) i jednym z założycieli Związku Podhalan  w 1919 (w 1935-39 prezesem). Od 1936 był też w zarządzie Związku Ziem Górskich . W 1928-35 z okręgu Wadowice-Nowy Targ był posłem na Sejm, a w 1935-38 senatorem z woj. krakowskiego. Od 1936 był prezesem Tow. Przyjaciół Słowaków im. L. Štúra (potem Tow. Współpracy Polsko-Słowackiej). W czasie I wojny świat. walczył w Legionach Polskich, a podczas II wojny działał w Warszawie w AK i uczestniczył w Warsz. Powstaniu. Potem osiadł w Krakowie. We wrześniu 1951 został aresztowany i zmarł w więzieniu nie doczekawszy się aktu oskarżenia.

Twórczość pisarska G. obejmuje prozę, poezję i dramat oraz publicystykę. Od 1903 do 1939 dużo publikował w wielu czasopismach. Osobno wydał dramat Podcięty dąb (Lw. 1906), tomik poezji Fale (Lw. 1907), nowele Dobrzy ludzie (Lw. 1912), drugi tomik poezji Kośba (Wa. 1921), komedię Gody (Wa. 1922 i 1932), nowele Obrazy na szkle (Poz. 1926). Utwory te są przeważnie związane z życiem górali podh., a w tomiku Fale oprócz cyklu wierszy pt. Tatry są i inne wiersze tatrz. G. także tłumaczył utwory pisarzy czes. i słow. na język pol.G. po II wojnie świat. już niewiele mógł publikować; ogłosił rzecz o medycynie lud.: "Żywa Apteka" na Podhalu ("Prz. Zielarski" 1949). W 1947-51 Polskie Radio w Krakowie nadało cykl kilkudziesięciu audycji pod wspólnym tytułem Zwyrtałowa bacówka pod Wesołym Wierchem; były to świetne gawędy dwóch baców (mówiących gwarą podh.) i jednego panoska na różne tematy podh. i tatrz. (m.in. o Sabale  i dawnych przewodnikach tatrz.). Anonimowym autorem tekstów był G., który również wygłaszał owe teksty (jako baca Zwyrtała) do spółki z Bronisławem Romaniszynem  (baca Przetak) i Jerzym Ronardem Bujańskim (panosek ). Zachowały się teksty 17 audycji i zostały wydane pośmiertnie w książce pod tytułem owego cyklu i już pod nazwiskiem Gwiżdża (Kr. 1986).

Z humor. i satyr. twórczości G. mało się pamięta o jego poemacie Dzień zakopiański ("Zakopane" 1910, nry 9-11 i 13-14) oraz o jego wierszykach o znanych wówczas postaciach zakop., wygłoszonych w ramach rodzaju szopki satyr. pt. Wieczór karykatur ("Zakopane" 1911, nry 5-6 i 1912, nr 28). W 1914 w Zakopanem grana była Szopka zakopiańska dwóch różnych autorów. W szopce Sztuki Podhalańskiej autorem tekstów był Gwiżdż; opublikowano jedynie jej omówienie ("Zakopane" 1914, nr 2). G. jest także autorem jednego z najwcześniejszych wierszy o narciarstwie: Oto się złoty wiek poczyna... ("Świat" 1913, nr 6).Odrębny dział pisarstwa G. to obfita publicystyka o tematyce kult., społ., hist., nar., polit. itd. Sprawy podh. i tatrz. najczęściej poruszał w "Gazecie Podh." i w "Ziemi Podh."; w latach kiedy był ich redaktorem robił to często anonimowo lub pod kryptonimem (np. Gazda). W "Gaz. Podh." pisał w 1913-35 m.in. o Chochołowie  i Chochołowskim Powstaniu , o projektowanej kolei do Roztoki , o Sabale, Jaworzynie Spiskiej , o Władysławie Orkanie  (z którym serdecznie się przyjaźnił), o Tatrz. Parku Narodowym . W tejże gazecie w 1913-14 ogłaszał też artykuły o słow. literaturze i kulturze. W "Ziemi Podh." w 1936-38 pisał m.in. o Tatrz. Parku Nar. oraz o turystyce i ochronie przyrody w Tatrach, oczywiście od strony interesów górali.

Warto jeszcze wspomnieć, że G. opublikował pamiętnik Józefa Pilcha o Chochołowskim Powstaniu ("Na Ziemi Naszej" 1909, nry 11-13).



Literatura:
Antoni Zachemski: Ruch podhalański. Wa. 1930. - Ferdynand Machay: Moja droga do Polski. Kr. 1938. - "PSB" 9, 1960-61 (Jan Reychman). - "SWPP" 1, 1963. - Franciszek Ziejka: Władysław Orkan i Feliks Gwiżdż, dzieje przyjaźni. "Wieści" 1977, nr 19. - Włodzimierz Wnuk: Przedmowa. W książce Gwiżdża Zwyrtałowa bacówka ...



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2020