E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Wyspiański Stanisław

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Wyspiański Stanisław (15 I 1869 Kraków - 28 XI 1907 tamże, poch. w grobach zasłużonych na Skałce). Poeta, dramaturg, reformator teatru pol., malarz i grafik (krak. SSP 1889 i in. studia na UJ), autor Wesela.

Uczęszczał w Krakowie do szkoły św. Anny, gdzie rysunków uczył Walery Eljasz, a jednym z kolegów W. był Stanisław Eljasz (-Radzikowski), z którym się potem często stykał i korespondował. W. był na wycieczkach w Tatrach m.in. w sierpniu 1901 (przy Morskim Oku) i w sierpniu 1902 (w towarzystwie dra Juliana Nowaka i aktora Józefa Sosnowskiego), m.in. przy Czarnym Stawie Gąsienicowym i na Świnicy, ale zafascynowany Tatrami był już wcześniej.

W 1892 zamierzał W. razem z muzykiem Henrykiem Opieńskim przygotować utwór muzycz. poświęcony Tatrom, ale tego nie zrealizował. W twórczości W. nie ma żadnego większego utworu wybitnie tatrz., ale jego fascynacja Tatrami objawia się w drobnych fragmentach, np. w pierwszej redakcji Warszawianki (z 1898). Wprawdzie nieliczne źródła podają, że W. będąc w Paryżu napisał poemat Tatry, ale poemat ten miał wprędce zaginąć i niektórzy krytycy wątpią w jego istnienie.

W Wyzwoleniu (1903) w scenie Harfiarki z Synem jest mowa o młodopolskiej poezji tatrz., a w II akcie Konrad w marzeniach maluje pejzaż Tatr, jako symbol Polski, kraju pięknego i moralnie wzniosłego. W Bolesławie Śmiałym (najpełniej w wyd. 3: Kr. 1910) duży końcowy fragment rozgrywa się w Tatrach na tle podania o śpiących rycerzach. Projektując stroje i scenografię do tego dramatu W. wprowadził elementy lud. sztuki podh. i budowy chaty góralskiej. W Weselu pojawiają się "echa z Tatr" w wypowiedziach zarówno Poety (tj. Kazimierza Tetmajera), jak i Widma. Ścisły związek z Tatrami mają dwa wiersze W., napisane w 1904. Jeden, z 6 VIII 1904, to List Stanisława Wyspiańskiego, pisany z Bad Hall w r. 1904, do przyjaciela w Zakopanem ("Nasz Kraj" rocz. 1, t. 2, nr 6), tj. do Stanisława Eljasza-Radzikowskiego w formie wiersza ("Jak ty szczęśliwy jesteś, że możesz sobie oglądać zamki orawskie..."). Drugi to list (wiersz) z 24 XII 1904: Do Tadeusza Estreichera ("Nad Morskim Okiem - jakże ci zazdroszczę..."), opublikowany przez adresata ("Czas" 1907, nr 296). Treści tatrzańskie zawiera wiele in. listów W. do różnych osób, np. Dwa listy Stanisława Wyspiańskiego pisane z Bad Hall do Stanisława Eljasza Radzikowskiego w Zakopanem ("Tydzień" 1906, nr 38), Listy do Adama Chmiela ("Miesięcznik Lit. i Artyst." 1911, nr 2 i 3), list z 17 VIII 1901 do swej ciotki, Janiny Stankiewiczowej ("Kraków" 1986, nr 2).

Lit. - Julian Nowak: Ze wspomnień o Wyspiańskim. "Czas" 1932, nr 273 (o wspólnej wycieczce do Zakopanego i w Tatry w 1902). - Józef Sosnowski: Wspomnienie z wycieczki w Tatry w 1902 . W wydawnictwie jubileuszowym "Wyspiańskiemu teatr krakowski". Kr. 1932. - Tadeusz Z. Bednarski: Wyspiańskiego "przypomnienia z Tatr". "Gaz. Krak." 1982, nr 206. - Tenże: Gdy Wyspiańskiego wabiło "echo z Tatr". "Gaz. Krak." 1989, nr 13. - "LP-PE" 2, 1987 (Jan Nowakowski).





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2021