E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Wołosi

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Wołosi. Mieszkańcy Wołoszczyzny, hist. krainy na obszarze dzisiejszej Rumunii, między Karpatami Pd. a Dunajem, w sąsiedztwie Siedmiogrodu i Mołdawii. Pod koniec średniowiecza pasterze wołoscy, zwani też rumuńskimi, mieli ze stadami owiec wędrować terenami karp. od wsch. ku zach. (tzw. wołoskie wędrówki lub migracje pasterskie) aż po Morawy (Wołoszczyzna Morawska), zakładając po drodze wsie, które tym się różniły od okolicznych wsi z ludnością roln., że obowiązywało w nich prawo wołoskie (czynszowe).

W Karpaty Zach. pasterze wołoscy mieli przybywać począwszy od XIV w. niosąc z sobą specyficzną kulturę past., wspólną (poza różnicami regionalnymi) całym Karpatom i nawet Bałkanom. Kultura ta przejawia się w typie owczej gospodarki past. (z sezonowymi wędrówkami na pastwiska górskie), zwyczajach, ubiorze, nazwach geogr., nazwiskach i przezwiskach, terminologii past. itd. Rozprzestrzenienie się jednego typu kultury past. wzdłuż Karpat od wsch. ku zach. w XIV-XVII w. jest zasadniczo udowodnione, sporne natomiast w nauce jest dotychczas zagadnienie pochodzenia etnicznego tej ludności past., zwł. w Karpatach Zachodnich.

Według jednego poglądu przybywające od wsch. do Karpat Zach. fale ludności past. (tzw. wołoskiej), przynajmniej najstarsze, były etnicznie rumuńskie. Inny pogląd głosi, że ludność etnicznie rumuńska docierała tylko do Karpat Wsch. (na Huculszczyznę), natomiast do Karpat Zach. przybywała ludność past. wprawdzie pochodzenia rum., ale już zeslawizowana pod wpływem dawniej osiadłej w Karpatach ludności roln., etnicznie ruskiej (ukr.), polskiej czy słowackiej.

Jeszcze in. badacze stoją na stanowisku, że występujące w Karpatach wspólne cechy kultury past. są rezultatem kulturowych wpływów regionów sąsiednich, a nie skutkiem napływu ludności etnicznie obcej, a w każdym razie, jeżeli chodzi o Podtatrze, nie ludności rum., lecz co najwyżej ludności z terenów bezpośrednio sąsiadujących.

Na Podtatrzu i w Tatrach od dawna używano terminów Wołoch (Wołosi), wałach (wałasi), Vlach (Vlasi), valach (valasi) itp. na oznaczenie w ogóle pasterzy owiec, niezależnie od ich przynależności etnicznej, w poszczególnych przypadkach na określenie pasterzy ruskich (ukr.), słowackich i polskich.

Na Podtatrzu i w Tatrach (jak i w całych Karpatach) zachowały się do dziś liczne ślady tzw. wołoskiej kultury past., a w dokumentach hist. wiele wiadomości o osadnictwie ludności wołoskiej lub ludności osadzanej na prawie wołoskim, co wszystko samo przez się nie przesądza sprawy pochodzenia etnicznego tych grup ludności past., które tę kulturę wołoską przynosiły na poszczególne tereny.

W Tatrach wpływy wołoskie poza samą kulturą past. (obecnie szybko zanikającą) zachowały się w nazwach geogr., np. Wołoszyn, Kiczora, Magura. Inni badacze przypisują jednak wszystkie te ślady kultury wołoskiej nie rumuńskim Wołochom, lecz dawniejszej ludności zamieszkującej Karpaty, mianowicie Trakom.

Lit. - Dumitru Crânjala (=Krandžalov): Rumunské vlivy v Karpatech. Pr. 1938. - Stanislas Łukasik: Pologne et Roumanie. Paris, Varsovie, Cracovie 1938. - Kazimierz Dobrowolski: Studia nad kulturą pasterską w Karpatach północnych. "Wierchy" 29, 1960. - Viehwirtschaft und Hirtenkultur. Bp. 1969 (prace K. Dobrowolskiego, D. Krandžalova, J. Macůrka i in.). - K. Dobrowolski: Studia podhalańskie. W: "Past. Tatr Pol. i Podh." 8, Wr. 1970. - Tadeusz Sulimirski: Trakowie w północnych Karpatach i problem pochodzenia Wołochów. "Acta Archaeol. Carp." 14, 1974. - Tadeusz Andrzej Olszański: Geneza Łemków, teorie i wątpliwości. "Magury" 1988. (Przegląd poglądów o pochodzeniu Łemków i Wołochów w Karpatach Zach.).





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2020