E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Świerz Mieczysław

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Świerz Mieczysław (25 V 1891 Kraków - 5 VII 1929 w Tatrach, poch. w Zakopanem na nowym cment.), syn » Leopolda Świerza. Jeden z najwybitniejszych taterników i pisarzy tatrz., działacz tur. i narc., z wykształcenia polonista (w 1917 na podstawie rozprawy Poglądy Goszczyńskiego na poezję i poetę uzyskał doktorat na UJ), z zamiłowań historyk literatury pol. (ogłosił kilka prac z tej dziedziny), z zawodu nauczyciel.

W 1915-18 był w armii austr., a w 1918-21 służył w wojsku pol., w 1919-21 jako instruktor i referent oświat. w » Kompanii Wysokogórskiej w Zakopanem i Tatrach. W 1921-28 był nauczycielem w różnych szkołach średnich w Zakopanem, w 1928-29 w Katowicach.

Poznawał Tatry od dzieciństwa, zrazu pod przewodnictwem swego ojca, a potem samodzielnie z kolegami; na pierwszej wspinaczce był w 1906 (Mnich "przez przewieszkę"). Towarzyszem jego wycieczek tatern. był z początku najczęściej Władysław Kulczyński jun., potem Kazimierz Piotrowski, a ponadto liczni in. taternicy od pokolenia wówczas najstarszego (Janusz Chmielowski) po najmłodsze (np. Bronisław Czech). Był na prawie wszystkich ważniejszych szczytach i turniach tatrz., drogami od łatwych do najtrudniejszych.

Problemów tatern. rozwiązał ok. stu, dokonując m.in. pierwszych wejść przez Śnieżną Dolinę na Lodowy Szczyt (w 1909), granią Śnieżnych Turni (1910), pn.-wsch. ścianą Żłobistego Szczytu (1911), pd. ścianą Małego Lodowego Szczytu (1912), pn.-zach. ścianą Niżnich Rysów (1919), wsch. ścianą Mięguszowieckiego Szczytu (1921), przez Śnieżną Dolinę na Wyżnią Lodową Przełęcz (1922), pd. żebrem Wołowej Turni (1927). Na wielu turniach tatrz. był jako pierwszy.

Również i jego nieudane próby odegrały rolę w dziejach taternictwa; w 1909 na pn.-wsch. ścianie Mnicha zdobył z Kulczyńskim ówczesny rekord pokonanych trudności, choć cofnęli się przed gładziznami górnej części ściany (zdobytej dopiero w 1942 przy użyciu techniki hakowej).

Uprawiał również taternictwo zim. i narciarstwo wysokogórskie, dokonując szeregu pierwszych wejść zim. (m.in. w 1912 na Szeroką Jaworzyńską).

W 1913 dokonał kilku trudnych wejść w Alpach (w towarzystwie J. Chmielowskiego i K. Piotrowskiego).

Rozwinął żywą działalność organizacyjną. Przez 20 lat (1909-29) był czynny w Sekcji Tur. PTT jako czł. zarządu, w 1921-28 jako prezes. Był to dla STPTT najtrudniejszy okres wskutek wojennego i powojennego upadku taternictwa. Swą wytrwałością, pracowitością i inicjatywą podtrzymał wszystkie agendy STPTT. Mimo trudnych ówczesnych warunków urządzał kursy tatern., wycieczki zbior., odczyty, propagował taternictwo piórem. Po przerwie wojennej mimo ciężkiej sytuacji finans. doprowadził do wznowienia i wydawania "Taternika", którego redaktorem był już od 1913. Redagował go do 1928.

Za prezesury Ś. po raz pierwszy (ok. 1928) powstała w STPTT myśl urządzenia oficjalnej wyprawy alpin. w góry egzotyczne. Ś. należał do taterników, którzy głosili, że taternictwo pol. musi już wyjść z Tatr w góry wyższe i trudniejsze.Pracował też na polu ogólnej turystyki, w łonie PTT. Od 1911 był członkiem różnych komisji PTT (redakcyjnej, naukowej, robót w górach, przewodnictwa), w 1919-29 członkiem ZG PTT, a w 1924 założycielem i w 1924-27 pierwszym prezesem Oddz. Zakop. PTT. Był też działaczem w dziedzinie ochrony przyrody i należał do Sekcji Ochrony Tatr TT od chwili jej powstania w 1912.Narciarstwo uprawiał głównie turystycznie, ale w młodych latach stawał także do zawodów narc., w 1911 zdobywając trzecie miejsce w tatrz. biegu zjazdowym z Wrótek. Organizacyjnie pracował w Tatrz. Tow. Narciarzy (w 1910), w krak. Sekcji Narc. AZS (w 1910-12 jako prezes) i w zakop. Sekcji Narc. PTT (od 1919). W 1919 był jednym z inicjatorów założenia Pol. Związku Narc., a następnie od chwili jego powstania w 1920 działał w jego zarządzie do 1923 (w 1920 jako jego pierwszy prezes).Jeszcze jednym polem żywej działalności Ś. było piśmiennictwo tatrz.

Poza redagowaniem "Taternika" (1913-28), od 1907 poczynając ogłosił blisko 200 prac, artykułów, opisów itd., dotyczących taternictwa, turystyki, alpinizmu, narciarstwa, ochrony przyrody i in. spraw związanych z Tatrami.

Najważniejszą jego pozycją jest niewątpliwie 4-tomowy przewodnik tatern. Tatry Wysokie (Kr. 1925-26), wydany wsp. z J. Chmielowskim; w porównaniu z dawniejszymi przewodnikami ten stanowił duży postęp nie tylko pod względem ilości materiału, lecz również co do metody opracowania, wywarł też doniosły wpływ na rozwój taternictwa w latach międzywojennych.Ś. jest również autorem dwóch wersji przewodnika dla turystów: Przewodnik po Tatrach (Kr. 1912) i wyd. 2 pt. Przewodnik po Tatrach i Zakopanem (Za. 1927) oraz Przewodnik po Tatrach Polskich i Zakopanem (Za. 1919, wyd. 2 w 1921, wyd. 3 w 1923). Na przewodnikach Ś. wychowało się kilka pokoleń taterników i turystów.

Pierwszy lit. opis swych wycieczek tatrz. ogłosił Ś. pt. W Dolinie Staroleśnej ("Tat." 2, 1908, nr 5), a potem liczne dalsze, m.in. Mnich i Żabi Koń (tamże 3, 1909, nr 6), Niepowrotny dzień (tamże 1921), Na skalnych krawędziach ("Wierchy" 2, 1924), Dwa pokolenia (tamże 5, 1927).Historii taternictwa dotyczą m.in.: Zarys dziejów taternictwa polskiego ("Pam. TT" 34, 1913), Stanisław Staszic w Tatrach ("Wierchy" 4, 1926 i to samo w księdze zbior. "Stanisław Staszic", Lublin 1926), Polki w dziejach taternictwa ("Start" 1, 1927, nr 4), Zdobycie Tatr ("Tat." 16, 1933, nr 5-6).Wśród jego różnorodnych in. prac warto jeszcze wymienić przykładowo: Poeta Tatr (tamże 6, 1912, nr 5, o Kazimierzu Tetmajerze), W sprawie działu taternickiego w Muzeum im. Chałubińskiego ("Zakopane" 7, 1914, nr 16), Z taternickich aforyzmów ("Tat." 11, 1925, nr 1-2), O powrót do wielkości Tatr (tamże 12, 1928, nr 2) oraz szereg wspomnień pośmiertnych, m.in. wspomnienie zbior. o zmarłych taternikach: Ci, którzy odeszli (tamże 12, 1928, nr 4-6).

Do ostatnich chwil swego życia prowadził ożywioną działalność tatern., organizacyjną i pisarską. Zginął mając lat 38, na zach. ścianie Kościelca. Wskutek ukruszenia się chwytu odpadł od ściany, a lina asekuracyjna natrafiwszy na ostrą krawędź skalną pękła.Pogrzeb był spontaniczną tłumną manifestacją ludności Zakopanego i przyjezdnych delegacji na cześć wielkiego zdobywcy Tatr.

W kraju i za granicą ukazały się liczne wspomnienia pośmiertne, a STPTT utworzyła Fundusz Alpinistyczny jego imienia. PTT w 1935 przemianowało Schronisko im. Leopolda Świerza przy Pięciu Stawach Pol. na Schronisko im. Leopolda i Mieczysława Świerzów. Autorzy czescy J. Gellner i F.V. Kroutil w 1935 dedykowali Mieczysławowi Świerzowi swój przewodnik tatern. Vysoké Tatry .

Lit. - Jan Gwalb. Pawlikowski : Ś.p. Mieczysław Świerz. "Wierchy" 7, 1929. - Kazimierz Piotrowski: Wspomnienie o Mieczysławie Świerzu. Tamże. - Praca zbior. Mieczysław Świerz. Ku czci człowieka gór. Kr. 1933 (przedruk w "Tat." 16, 1932-33, nr 5-6).





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2019