E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

skalnice

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

skalnice (Saxifraga ), z rodziny Skalnicowatych (Saxifragaceae ). Są to rośliny b. bogato reprezentowane w Tatrach; jest ich 17 gatunków, nie licząc form, odmian i mieszańców (krzyżówek). Jedne rosną w położeniach niższych, inne żyją raczej w wyższych piętrach roślinnych, jedne występują na skałach wśród kamieni, inne na murawkach i upłazkach, jedne tylko na wapieniu, inne wyłącznie na granicie, a jeszcze innym obojętne jest podłoże. Tworzą pojedyncze kępki, albo luźne czy bardziej zwarte darnie, a czasem zbite, gęste poduszki.

Najokazalsza wśród nich jest skalnica gronkowa (Saxifraga paniculata, S. aizoon ), wys. czasem do 40 cm, tworzy dość gęste darnie prawie okrągłych różyczek o grubych soczystych listkach, spomiędzy których od czerwca aż do sierpnia wypuszczają pędy kwiatowe. Każdy pęd uwieńczony jest wiechą białych kwiatków, niekiedy w drobne czerwone kropki. Skalnica ta ma b. duży obszar występowania: od minim. 635 m poniżej wsi Białka Tatrz. aż po maks. 2460 m na Lodowym Szczycie, a przy tym rośnie prawie tak samo często na wapieniu jak i na granicie. Jest to gatunek mający najliczniejsze odmiany i formy, które rozróżnia tylko oko wprawnego florysty.

Równie obszerny zasięg (minim. 560 m powyżej Dębna, maks. 2154 m, Hawrań) i obojętność na podłoże (może trochę chętniej na wapieniu) ma s.nakrapiana (S. aizoides ), o kwiatach żółtych, często drobno czerwono nakrapianych. Tworzy luźne darnie o listkach grubych, mięsistych, podługowatych; szczególnie lubi podłoże wilgotne, brzegi potoków, źródliska; kwitnie długo, od czerwca do września.

Godna szczególnej uwagi jest s. torfowiskowa (S. hirculus ), której jedyne stanowisko w Tatrach jest na Molkówce, jest a raczej było, gdyż po nieumiejętnie (i niepotrzebnie) wykonanych na tej polanie zabiegach melioracyjnych skalnica ta, jak się zdaje, zginęła zupełnie, podobnie jak i in. występujące tam rośliny rzadkie, np. kokorycz pusta (Corydalis bulbosa, C. cava ). S. torfowiskowa jest rośliną delikatną, o pojedynczej łodydze przeciętnie ok. 25-30 cm wys.; nieliczne kwiatki koloru żółtego, pięciopłatkowe, ukazują się w lipcu i sierpniu. Aktualnie jedyne jej pewne stanowisko jest w ogrodzie Tatrz. Stacji Nauk. PAN na Antałówce, gdzie jest troskliwie hodowana jako "relikt" z Molkówki.

Ciekawą rośliną jest s. zwisła (S. cernua ), roślina żyworodna: nie wytwarza nasion, tylko małe czerwonawe bulwki w kątach liści łodygowych; bulwki te opadając na ziemię kiełkują i dają początek nowej roślinie jeszcze w tym samym sezonie. Jest to roślina niewysoka, ok. 15 cm, o pojedynczej łodydze, nieco zwisłej na szczycie, zwykle o jednym białym kwiatku i rozmnóżkach, a czasem bezkwiatowa, tylko z rozmnóżkami. Kwiat ukazuje się w sierpniu. Jest to roślina b. rzadka, gł. na zboczach Małołączniaka i Krzesanicy oraz w Tatrach Bielskich.

Wyłącznie wapienną rośliną jest s. seledynowa (S. caesia ). Tworzy ona niewielkie, niebieskawozielone poduszki, tak zbite i ścisłe, że czasem wyglądają raczej jak porost a nie roślina zielna. S. seledynowa jest niziutka, jej łodyżki kwiatowe osiągają przeciętnie 8-10 cm, zakończone są paroma śnieżnobiałymi kwiatami, rozwijającymi się w końcu czerwca lub w lipcu. Najniżej schodzi na 920-950 m na Ptasiowskich Turniach, maks. 2154 m, Hawrań.

W przeciwieństwie do dopiero co wymienionej, tylko na granicie występuje s. mchowata (S. bryoides ), która rośnie dość gęstymi kępkami, ale wypuszcza też pełzające, dosyć długie pędy niby rozłogi. Kwiaty ma kremowe na niskich (ok. 5 cm) jednokwiatowych łodyżkach. Kwitnie w lipcu i sierpniu, jest dość częsta, minim. 1430 m nad Morskim Okiem, maks. na wierzchołku Gierlachu, 2663 m.

Warto też wymienić s. tatrzańską (S. wahlenbergii, S. perdurans ), znaną z tego, że do niedawna uchodziła za endemit tatrz., okazało się jednak, że rośnie w całych Karpatach, została więc "zdetronizowana" do endemitu zach.-karpackiego. Przypisywane jej jest starodawne pochodzenie: relikt trzeciorzędowy (wraz z ostróżką tatrz.). Tworzy niewielkie różyczki liściowe, łodyżka ulistniona tylko w dolnej części, 8-10 cm wys., z paroma białymi kwiatami (nieraz, zwł. spodem różowawe). Rośnie na wapieniu i granicie (tu nieco rzadziej), od minim. 880 m nad Olczyskim Potokiem po maks. 2540 m na Lodowym Szczycie.Podobna do niej w stanie płonnym jest s. darniowa (S. moschata ), ale kwiaty się różnią: są żółtawozielonawe.

Wymieńmy jeszcze skalnicę naprzeciwlistną (S. oppositifolia ) i s. odgiętolistną (S. retusa ), obie trochę podobne do siebie, a od innych skalnic różniące się zwł. purpurowymi kwiatami.

Wiele skalnic wypaca z listków wapno, które osadza się na ich brzegu tworząc białawe łuseczki. Zwł. skalnica gronkowa miewa brzeg liści obficie pokryty tymi łuseczkami.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2023