E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Roj-Kozłowska Helena

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Roj-Kozłowska Helena, także Rytardowa i Roj-Rytardowa (16 IV 1899 Zakopane - 19 VII 1955 tamże, poch. na starym cment.), od 1923 żona » Jerzego Mieczysława Rytarda (Kozłowskiego). Góralka zakop., artystka lud., pisarka (gwarą podh. i językiem lit.).

Po ukończeniu zakop. szkoły podst. i Szkoły Koronkarskiej, już od 1917 pisała scenariusze regionalnych widowisk taneczno-muzycznych (Janosik 1917, Legenda, Podhale 1938), organizowała i reżyserowała te widowiska, i występowała także w nich jako solistka, gł. w Zakopanem, ale też w Warszawie i in. miastach.

Stała się wybitną postacią w życiu kult. Zakopanego w latach międzywoj., przebywała w środowisku takich ludzi jak Karol Szymanowski, Adolf Chybiński, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Juliusz Zborowski, Stanisław Mierczyński, Jarosław Iwaszkiewicz, Jan Gwalbert Henryk Pawlikowski, Zofia i Karol Stryjeńscy, August Zamoyski.

Już razem z mężem, nadal organizowała podh. zespoły artyst. i występowała w nich w kraju i za granicą, m.in. w Paryżu w 1925. Wspólnie z mężem jest autorką widowisk regionalnych Podhale tańczy (1929) i Karczma (1934). Także z mężem, ale właściwie jest główną autorką libretta do baletu Karola Szymanowskiego Harnasie (1923-31). Ponadto, również wspólnie z mężem napisała dla młodzieży dwie powieści o tematyce tatrz.: Koleba na Hliniku (Wa. 1933, wyd. 2: Wa. 1949) i Na białej grani (Wa. 1936).

Jej własna twórczość pisarska z tego okresu to kilka opublikowanych opowiadań napisanych gwarą podh., relacje o występach zespołów góralskich oraz parę artykułów o charakterze etnogr., np. Redyk ("Tyg. Ilustr." 1937, nr 19). Grała główne role w filmach Wesele góralskie (1925-26) i Dzień wielkiej przygody (1935). W 1930 zorganizowała w Zakopanem dziecięce zawody narc. pod patronatem Kornela Makuszyńskiego. Razem z mężem mieszkała na przemian w Zakopanem i Warszawie. Pod koniec okupacji niem. wróciła z Warszawy na stałe do Zakopanego.

Od 1947 pracowała w Muzeum Tatrz., najpierw w dziale oświat., potem etnogr., organizowała i prowadziła kursy haftu podh. i malarstwa na szkle. Sama też zajmowała się twórczo haftem regionalnym i malarstwem na szkle o tematyce podh. i tatrz. Jej obrazy znalazły się na wystawach krajowych i zagr. oraz w zbiorach wielu muzeów.

W latach powojennych mało publikowała, np. Wspomnienia zakopiańskie ("Odrodzenie" 1947, nr 12 oraz "Kur. Codz." 1952, nr 79), m.in. o muzyku podh., Bartku Obrochcie (który był jej stryjecznym dziadkiem) i Karolu Szymanowskim.

Dla Muzeum Tatrz. opracowała w formie rękopisów szereg tematów z dziedziny kultury ludowej Podhala. Z tych cennych materiałów opublikowano najpierw jej Redyk owiec na hole (w: "Past. Tatr Pol. i Podh." 5, 1963); opisuje tu zwyczaje związane z pasterstwem w Tatrach Pol. i przytacza szereg opowiadań pasterzy. Pozostałe jej rękopisy (6) wydał Ryszard Kantor pt. Materiały etnograficzne po Helenie Roj-Kozłowskiej ("Rocz. Podh." 4, 1987).Jak pisze Kantor: "... była powszechnie uważana za najpiękniejszą kobietę Podhala. Poza urodą natura obdarzyła ją licznymi talentami."Jej synem jest » Jan Gąsienica-Roj, ratownik GOPR i przewodnik tatrz.

Lit. - "Pol. Sztuka Lud." 1952, nr 1 (Edyta Starek). - Tamże 1955, nr 4 (Wanda Gentil-Tippenhauer). - Jarosław Iwaszkiewicz: Album tatrzańskie. Kr. 1976 (rozdz. Muzyka gór i Zakopane i ja). - "SCZ" 1986. - "Rocz. Podh." 4, 1987 (Helena Średniawa).





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2021