E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Pawlikowski Jan Gwalbert Henryk

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Pawlikowski Jan Gwalbert Henryk (13 VII 1891 Medyka - 26 I 1962 Zakopane, poch. na starym cment.), syn » Jana Gwalberta Pawlikowskiego, brat » Michała Pawlikowskiego, drugi mąż » Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Literat, działacz kult., społ. i sport., taternik, narciarz, znawca góralszczyzny podhalańskiej. Studia przyr. i rolnicze.

Od dzieciństwa przebywał dużo w Zakopanem, od 1897 w rodzinnym "Domu pod Jedlami"; poznał dobrze Tatry i Podhale, współżył blisko z góralami, mówił świetnie gwarą podh. W czasie I wojny świat. służył w wojsku austr. na froncie karp. i wołyńskim (1914-16), po czym zwolniony wrócił do Zakopanego.

W 1917 zorganizował na Kalatówkach zawody narc. i zbudował tam nową skocznię narc., jedną z pierwszych w Tatrach oraz uczestniczył w zawodach (zjazd i skoki). W 1919 wstąpił do Wojska Pol. i był instruktorem w » Kompanii Wysokogórskiej Brygady Strzelców Podh., stacjonującej wtedy w Zakopanem. W 1920 był oficerem łącznikowym przy alianckiej komisji wojsk., nadzorującej przygotowania do plebiscytu na Spiszu i Orawie.

Również w Zakopanem spędził znaczną część okresu międzywoj., uczestnicząc tam w życiu artyst. i kult., w środowisku takich osób jak Jan Kasprowicz, Rafał Malczewski, Stanisław Mierczyński, Helena i Jerzy Rytardowie, Karol Szymanowski, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Augustowie Zamoyscy, Juliusz Zborowski. Był członkiem Komisji Przewodnictwa Tatrz. PTT i Klubu Wysokogórskiego.

Brał udział w kampanii wrześniowej 1939, ale uniknął pójścia do niewoli i zamieszkał w Krakowie, a po wojnie w zakop. "Domu pod Jedlami". Mimo postępującej choroby reumatycznej zajmował się twórczością pisarską, współpracował z Muzeum Tatrz., był konsultantem filmów oraz autorem scenariuszy o tematyce podh. i tatrz., był członkiem Komisji Nazewnictwa TPN i wykładowcą Koła Przewodników Tatrz. PTTK w Zakopanem, zwł. na kursach szkoleniowych.

Pierwszym tatrz. utworem literackim P. był szkic Niemrawiec ("Lamus" 1909, nr 2), potem rozwinięty w na pół baśniową powieść o wietrze halnym Bajda o Niemrawcu (Medyka 1928, wyd. 2: Kr. 1968), jedno z czołowych dzieł literatury tatrz.-podh. Drugą jego powieścią o tematyce tatrz. i podh. jest saga rodu góralskiego Cisonie (Kr. 1963); powieść ta zdaniem krytyki (Stanisław Pigoń) stanowi w nowszej pol. literaturze jedną z najwybitniejszych pozycji przedstawiających psychikę chłopską (nie tylko góralską). Tym samym tematem (psychiką chłopską), ale w in. formie i specjalnie z nawiązaniem do zagadnienia »Goralenvolku, zajął się P. już wcześniej w rozprawie Przekleństwo zakłamania ("Twórczość" 1946, nr 1).

Najważniejsze in. prace P., dotyczące zarówno Podhala jak i Tatr, to: O początku osady "zakopiańskiej" i nazwy "Zakopane" ("Tyg. Powsz." 1951, nr 39), Z Kozińca po 65 latach ("Wierchy" 1962), Taniec góralski (w dziele zbior. "Past. Tatr Pol. i Podh." 7, 1967), Pasterstwo tatrzańskie w polskiej literaturze beletrystycznej (tamże). Ogłosił też lit. apoteozę narciarstwa pt. Pierwsze słowa ("Zima" 1929, nr 1) oraz wspomnienia: o Stanisławie Bronikowskim (Ofiara Zamarłej Turni, "Tat." 1915-21) i o Stanisławie Mierczyńskim ("Tyg. Powsz." 1952, nr 13). Pośmiertnie ukazało się też Z Orkanem w Nowym Targu ("Tyg. Powsz." 1973, nr 38).

P. był także współautorem zbiorowego utworu Pawlikowskich i Wolskich, poematu humor. Arka Noego oraz drukowanego anonimowo (Miłośnik gór) w "Wierchach" (1, 1923) utworu satyr. Jak upiększyć Tatry? (autorzy: Maria z Kossaków, Jan Gwalbert i Jan Gwalbert Henryk Pawlikowscy).

W 1931 za Bajdę o Niemrawcu był mianowany członkiem hon. Związku Górali w Zakopanem.

Zob. też: Pawlikowscy.

Lit. - Zofia Radwańska-Paryska: Odszedł wielki przyjaciel gór. "Dz. Pol." 1962, nr 26. - "Wiadomości", Londyn, 1962, nr 861 i 1963, nr 81 (Zofia Kozarynowa). - Zofia Starowieyska-Morstinowa: Ci których spotykałam. Kr. 1962. (Rozdz. Medyka). - Władysław Macheta: Zapomniany klejnot. "Podtatrze", lato 1975. - Tenże: Zmierzch tatrzańskiej legendy. Tamże, jesień-zima 1975. - "PSB" 25, 1980 (W.H. Paryski). - "LP-PE" 2, 1987.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2018