E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Muzeum Karpackie w Popradzie

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Muzeum Karpackie w Popradzie; Karpatské múzeum; Karpathen-Museum; Kárpáti Muzeum. S.Węg. Tow. Karp. (MKE) już w roku swego powstania (1873) postanowiło założyć Muzeum Karpackie. W 1876 powołano przy MKE komisję muzealną i kustosza (Karl Genersich). Przejęto tatrz. okazy przyr. z liceum kiezm. i zbierano dalsze eksponaty, które w 1876-82 magazynowano kolejno w różnych lokalach w Kiezmarku.

Były projekty umiejscowienia muzeum w Kiezmarku, Starym Smokowcu, Popradzie lub Wielkiej. W 1881 MKE zdecydowało, że Muzeum Karp. będzie w Popradzie. (Spowodowało to, że grupa mieszkańców Wielkiej z pomocą władz tej miejscowości utworzyła szybko, już w 1882, konkurencyjne » Muzeum Tatrzańskie w Wielkiej.)

MKE w 1882 przeniosło magazynowane w Kiezmarku zbiory (blisko 1300 eksponatów) do Popradu, gdzie w 1883-86 były prowizorycznie wystawiane w drewnianym budynku użyczonym przez Davida Husza. Kustoszem wtedy był Karl Wünschendorfer i zbiory wzrosły w tym okresie prawie do 9000 okazów, gł. w dziale przyrodniczym. Zbiory pochodziły przeważnie z darów, ale ok. 700 eksponatów zool. zakupiono od Antoniego Kocyana (który później był również dostawcą okazów do Muzeum Tatrz. w Zakopanem).Zebrawszy potrzebne fundusze, MKE w 1885 rozpoczęło w Popradzie budowę murowanego gmachu na gruncie darowanym przez Davida Husza; budowa została ukończona 21 VIII 1886. Do tego gmachu przeniesiono zbiory i 6 VIII 1887 nastąpiło uroczyste otwarcie Muzeum Karp. dla publiczności. Liczba eksponatów wynosiła wtedy blisko 12 000. Gmach muzealny został później kilkakrotnie rozbudowany: w 1905-06, 1926 i w nast. latach. Koło Muzeum urządzono park i alpinarium.

Muzeum Karp. miało gromadzić zbiory z całych Karpat, jednakże zawsze interesowało się głównie Spiszem i Tatrami. Przybywało też od różnych ofiarodawców sporo okazów przypadkowych z obszarów dalszych, nawet spoza Europy. Ale najbogatsze zbiory przyr. pochodziły z Tatr i Podtatrza, a zbiory związane z archeologią, historią, kulturą i etnografią - gł. ze Spisza. Poszczególne działy były nieraz porządkowane i uzupełniane przez specjalistów spoza stałego personelu, zawsze nielicznego.

Po I wojnie świat. Muzeum Karp. przeszło w posiadanie spiskoniem. Tow. Karp. (Karpathenverein), które powstało na miejsce rozwiązanego MKE. W 1944 liczba okazów muzealnych wynosiła ok. 35 000. Były następujące działy: mineralogia i petrografia, prehistoria (z paleontologią), botanika, zoologia, historia, turystyka, etnografia oraz bogata i cenna biblioteka.

Jeszcze przed I wojną świat. i w latach międzywoj. nieraz wysuwano projekt połączenia Muzeum Karp. z pobliskim Muzeum Tatrz. w Wielkiej, zwoływano nawet konferencje w tej sprawie, ale zbyt wielkie były przeszkody: ambicjonalne (zarówno działaczy społ. jak i władz miejskich), organizacyjne, prawne, finansowe i lokalowe.

Kolejnymi kustoszami Muzeum Karp. byli: Karl Genersich (w 1876-82), Karl Wünschendorfer (1882-87), Rudolf Danhauser (1888-1904), Johann Husz (1904-15), Géza Clementisz (1915-22), potem m.in. Adalbert Greisinger (np. w 1926), Stefan Bartunek (ok. 1935), po jego śmierci (1936?) formalnie czy nieformalnie wdowa po nim (np. w 1937), następnie ich syn Michael Bartunek (np. w 1941).

Przewodniczącymi komisji muzealnej byli kolejno m.in.: Samuel Roth (od 1881 do 1885), Géza Emericzy (1885-87), Karl Wünschendorfer (1887-1913), Julius Krompecher (1913-17), Emerich Varga (1918-37).

Przy końcu II wojny świat. Muzeum Karp. zostało przez pewien czas bez opieki i poniosło duże straty w zbiorach, ale chyba większość ocalała. Po wojnie sąsiadujące i dotąd rywalizujące z sobą miasta Poprad, Sobota Spiska i Wielka zostały w 1945 połączone w jedno miasto pod nazwą Poprad. W 1946 nastąpiło też połączenie popradzkiego Muzeum Karp. z wielickim Muzeum Tatrz., a ocalałe zbiory obu instytucji umieszczono razem w gmachu byłego Muzeum Karp. w Popradzie. Powstałe z połączenia muzeum otrzymało nazwę » Muzeum Tatrzańskie w Popradzie (Tatranské múzeum).

Lit. - Aladár Wünschendorfer: Gründung, Ent-wickelung und gegenwärtiger Stand des Karpathenverein-Museums zu Poprád 1873-1908. "Jahrb UKV" 1909. - Roczniki: "Jahrb. UKV" 1874-1917, "Tur. und Alp." 1918-23, "Tur., Alp., Wint." 1924-33, "Die Karpathen" 1934-43. - "Múzeum" (Br.) 2, 1955, nr 2, 3, 4; 4, 1957, nr 1; 5, 1958, nr 2 (Ivan Bohuš).





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2018