E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Berzeviczy

 
  Kategoria: 
Ludzie 

  opis  
  forum (0)  

Berzeviczy (ród), także Berzevitzy i Berzevici.

Węg. ród szlachecki pochodzenia niem., w XIII-XIX w. mający rozległe posiadłości we wsch. Słowacji, m.in. na Spiszu (w dorzeczu Popradu i na Zamagurzu Spiskim) i w Tatrach. Założycielem tego rodu na Węgrzech był komes Rutker (zwany też w dokumentach Rutkerus, Rudger, Rudgerus, Ruther, Rudiger, Rudyger, Rüdiger), który pochodził prawdopodobnie z Tyrolu, a przybył na Węgry w orszaku Gertrudy Merańskiej (z Meranu), pierwszej małżonki (od 1202 do 1213) króla węg. Andrzeja II (Endre II), panującego 1205-1235.

Żona Rutkera (dama dworska królowej Gertrudy) i jej brat » Adolf (prepozyt kapituły spiskiej) w 1209 kupili od biskupa bamberskiego Eckberta czy Ekberta (brata królowej Gertrudy) dużą majętność na Spiszu, na terenie której powstały potem miejscowości Wielka Łomnica, Huncowce, Stara Leśna i in.; do majętności tej należała część Tatr Spiskich od Łomnickiej Doliny po Staroleśną Dolinę z ich otoczeniem. W tymże roku 1209 żona Rutkera i prepozyt Adolf otrzymali od króla Andrzeja II zatwierdzenie posiadania tej majętności. W 1246 potwierdzenie tego nadania od króla Beli IV otrzymali synowie Rutkera: komes Herman (inaczej Polan lub Polanus) i komes Rykolf I (też Rikolf i Ricolphus de Scepus).

Rykolf I miał czterech synów, którzy mieli tytuł magistrów (magister = pan lub rycerz): Jan (Johannes), Rykolf II, » Gallus (inaczej Kakas, Kakasz lub Kokosz) i Henryk.

Jan i Rykolf II, którzy mieli duże posiadłości na Spiszu i w Szaryszu, w I poł. XIV w. dali właściwy początek rodowi Berzeviczy, a ów Jan był pierwszym, który używał przydomka "de Lomnitze et Berzevicze" (tj. z Łomnicy i Brezovicy = Brzozowicy, dwóch gł. siedzib rodu, na Spiszu i w Szaryszu), i stąd powstało nazwisko Berzeviczy. Gallus (Kakas) swe posiadłości na Zamagurzu Spiskim, tzw. » państwo niedzickie< /A > , obejmujące część Tatr, sprzedał w 1320 Janowi i jego synowi, a pozostałe posiadłości Gallusa przejęli Jan i Rykolf II w 1343 po śmierci Gallusa, nie mającego już wówczas żyjących potomków.

Ród Berzeviczy podzielił się na dwie gł. gałęzie: spiską i szaryską. Siedzibą gałęzi spiskiej była Wielka Łomnica; na herbie tej gałęzi rodu była kozica (pierwotnie koziorożec?), a potem także szczyt Łomnica. Herb rodu Berzeviczy znajdował się niegdyś na zworniku sklepienia w prezbiterium kościoła w Niedzicy, a później (1938) był przechowywany na plebanii. Drugi herb tego rodu (płaskorzeźba) był na zworniku nad gł. ołtarzem w tymże kościele.

Swoje spiskie i tatrz. posiadłości Berzeviczyowie stopniowo utracili, ostatecznie na licytacji w 1882, z wyjątkiem niewielkiej resztki z dwoma kasztelami w Wielkiej Łomnicy, co sprzedano w 1922. Przez kilka stuleci wielu członków tego rodu odegrało na Węgrzech wybitne role w życiu polit., gosp., wojsk. i nauk., m.in. w zasiedlaniu Zamagurza Spiskiego i poznawaniu Tatr. Życiorysy niektórych, bliżej związanych z Tatrami i Podtatrzem podane są niżej.

Zob. też: własnościowe sprawy.



Literatura:
Julius Gréb: Geschichte der Gemeinde Grosslomnitz . Kesmark 1926. - "ES" 1, 1977. - "SBS" 1, 1986.



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2018