Tatrzański Cmentarz Symboliczny

Tatrzański Cmentarz Symboliczny; Tatranský symbolický cintorín. S. Na zach. stokach Osterwy w Tatrach, nieco na pd. od Popradzkiego Stawu. W 1922 czes. malarz Otakar Štáfl wysunął projekt utworzenia w Tatrach symbolicznego cmentarza, na którym byliby upamiętnieni ci, którzy w Tatrach "stracili życie przez swą miłość do gór". W 1936, po wielu latach starań i kilkuletnich pracach w terenie cmentarz był gotowy (jednym z jego gł. realizatorów był Alojz Lutonský).

Wśród świerków, limb, kosodrzewiny i wielkich want, na tle wysokogórskiego krajobrazu Mięguszowieckiej Doliny postawiono stylową słow. kaplicę. Na dużej przestrzeni naokoło niej, przy wijącej się ścieżce wznoszą się drewniane wysokie, rzeźbione lud. krzyże (detwiańskie), pochylone w różne strony, a w głazy wmurowane są tablice (niektóre przeniesione tu z różnych miejsc w Tatrach), upamiętniające liczne ofiary gór, zasadniczo osoby, które zginęły w Tatrach, ale także taterników, którzy jako alpiniści stracili życie w in. górach. Zmarłych tu się nie chowa. O umieszczeniu na T.C.S. tablic decyduje specjalna komisja (kuratorium cmentarza) przy dyrekcji TANAPu.

W ten sposób utrwalono pamięć zmarłych (turystów, taterników, narciarzy oraz partyzantów tatrz. z ostatniej wojny) i zarazem usunięto z innych miejsc w Tatrach liczne pamiątkowe tablice, nie harmonizujące z otaczającą przyrodą. Z Polaków upamiętniono na tym cmentarzu Klimka Bachledę, "króla przewodników tatrzańskich" (jego tablicę przeniesiono tu z Jaworowej Doliny), Wiesława Stanisławskiego, Wawrzyńca Żuławskiego, Stanisława Grońskiego, Eugeniusza Strzebońskiego i in.

W ostatnich latach łamano jednak nieraz zasadę, której przyjęcie spowodowało w swoim czasie utworzenie T.C.S., tj. zasadę, aby tablice pamiątkowe w Tatrach umieszczać jedynie na tym cmentarzu; kilka tablic pamiątkowych i nawet pomników umieszczono w Tatrach poza tym cmentarzem, na obszarze TANAPu, w Tatrach Wysokich i Zachodnich. T.C.S. pod Osterwą ma charakter międzynar., upamiętnia ofiary gór różnej narodowości, jednakże w związku z utrudnionym dostępem dla Polaków (przepisy graniczne), planuje się utworzenie podobnego cment. symbolicznego po pol. stronie, i to albo w samych Tatrach, albo (ze względów na ochronę przyrody tatrz. i in.) w Zakopanem.

Lit. - Alojz Lutonský: Symbolický cintorín vo Vysokých Tatrách. Lipt. Sv. Mik. 1948. - Halina Ptakowska-Wyżanowicz: W rocznicę śmierci Wawrzyńca Żuławskiego. "Turysta" 8, 1959, nr 18.

---