E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Żuławski Jerzy

 
  Kategoria: 
Ludzie 

  opis  
  forum (0)  

Żuławski Jerzy (14 VII 1874 Lipowiec k. Ropczyc - 9 VIII 1915 Dębica nad Wisłoką, poch. tamże na cment. wojsk.). Poeta, dramaturg, eseista, autor licznych powieści (np. Na srebrnym globie 1903), taternik, alpinista.

W czasie studiów w Szwajcarii (dr filoz. w Bernie 1897) i później uprawiał alpinizm i wszedł na szereg szczytów w Alpach. W 1910 wraz z żoną, Kazimierą z Hanickich, zamieszkał na stałe w Zakopanem.

W Tatrach uprawiał turystykę od 1895, a taternictwo od 1903. Był jednym z aktywniejszych taterników i turystów tatrz. w okresie do 1915 i jednym z najlepszych wtedy znawców Tatr.

Dokonał kilku pierwszych wejść tatern., m.in. Ciemnosmreczyńska Turnia pn.-zach. granią (w 1908, ze Stefanem Komornickim i przew. Józefem Gąsienicą-Tomkowym), zejście ku pn.-zach. z Ciężkiej Przełączki (1909, z żoną i bratem Januszem), przejście granią przez Smoczą Grań (1909, z bratem Januszem), Złomiska Turnia od pd. (1911, z Januszem Chmielowskim i S. Komornickim).

Na tematy tatern. pisywał do różnych czasopism, np. W sprawie oceny trudności w Tatrach ("Tat." 1910, nr 3). Od 1908 należał do STTT (w 1910-15 czł. zarządu) i był delegatem STTT do różnych komisji TT, np. w 1912-13 do komisji do spraw przewodnickich TT.

Był jednym z pierwszych członków TOPR i brał udział w wyprawach ratunkowych. Przez kilka lat był też wiceprezesem zarządu TOPR.

Miewał odczyty i pisywał na temat górskich niebezpieczeństw i wypadków, m.in. Nieco o wypadkach w Tatrach ("Tat." 1911, nr 2). Klimkowi Bachledzie i wyprawie po niego poświęcił wspomnienie Za zwłokami Klimka Bachledy ("Zakopane" 1910, nr 20-21), przedrukowane następnie pt. Śmierć bohatera w książkach Ż.: Miasta umarłe (Wa. 1918) i Eseje (Wa. 1960).

Uprawiał też w Tatrach narciarstwo i jako pierwszy wprowadził je do poezji pol., mianowicie wierszem Zjazd tatrzański, w wydawnictwie zbior. "Zima i narty" (Lw. 1913 14), przedruk w pracy zbior. "Narciarstwo" (Wa. 1957). Również w jego powieści Profesor Butrym (1916) jest spory fragment narciarski.W Zakopanem brał żywy udział w życiu artyst., kult. i społecznym. Wygłaszał odczyty na tematy lit. i tatrz., urządzał przedstawienia teatralne. W 1911 był kierownikiem artyst. czynnego tam teatru satyr. i kabaretu "Wesoła Buda". Od 1912 współpracował blisko z czasopismem "Zakopane" i pisywał tam na rozmaite tematy; w 1914 wszedł do jego komitetu redakcyjnego.

Wśród spuścizny literackiej Ż. ważną pozycją tatrz. jest esej Legenda Tatr ("Zakopane" 1912, nry 2-12, potem w książce Szkice literackie, Wa. 1913), omawiający twórczość tatrz. Kazimierza Tetmajera.

Pośród licznych wierszy Ż. jest wiele tatrzańskich, pisanych od 1895 i ogłaszanych najpierw po czasopismach, a potem w osobno wydanych zbiorach wierszy, zwł. w 4-tomowym wydaniu zbior. Poezje (Lw. 1908); są tam m.in. wiersze: Na Gierlachu, W szałasie, Tatry w mgłach, W noc na Morskiem Oku, Na Mięguszowieckiej Przełęczy. Pisał też wiersze o tematyce alpejskiej.

Częściowo w Zakopanem i Tatrach rozgrywa się również akcja niedokończonej trylogii powieściowej Laus feminae, której wyszły dwie części: Powrót (Wa. 1914) i Profesor Butrym (Wa. 1916).

W 1914 wstąpił Ż. do Legionów Polskich. W styczniu 1915 przybył na kilka miesięcy do Zakopanego i wsp. z Kazimierzem Tetmajerem organizował zakop. komitet Nacz. Komitetu Narodowego, po czym wrócił do Legionów i wkrótce zmarł na tyfus.

Jego trzej synowie: Marek, Juliusz i Wawrzyniec również byli taternikami.

Lit. - "Pam. TT" 35, 1916 (Mieczysław Świerz). - Jerzy Żuławski, życie i twórczość. Rzeszów 1976 (praca zbior.). - "LP-PE" 2, 1987 (Helena Karwacka).





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2020