E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Narty
 Aktualności
   Bezpieczeństwo, porady
Kamery na wyciągach
Giełda sprzętu
 WYCIĄGI NARCIARSKIE
   Białka Tatrzańska
   Bukowina Tatrzańska
   Czerwienne
   Gliczarów Dolny
   Gliczarów Górny
   Kościelisko
   Murzasichle
   Poronin
   Zakopane
   Ząb
   Małe Ciche
 SZKOŁY NARCIARSKIE
   Białka Tatrzańska
   Bukowina Tatrzańska
   Czerwienne
   Gliczarów Dolny
   Gliczarów Górny
   Kościelisko
   Murzasichle
   Zakopane
 WYPOŻYCZALNIE SPRZĘTU
   Białka Tatrzańska
   Bukowina Tatrzańska
   Czerwienne
   Gliczarów Dolny
   Gliczarów Górny
   Kościelisko
   Murzasichle
   Zakopane
   Ząb
 NARTY
   Ciekawostki
    Historia
      Zawody
      Legendy nart
      Teksty archiwalne
      Narty na świecie
      SN PTT 1907 Z-ne
   Wielka Krokiew
   Sprzęt i technika
 SNOWBOARD
   Historia
   Jak powstaje deska
   Snowboard miękki
   Snowboard twardy
   Snowboard dla dzieci
   Snowboard dla kobiet
    Technika jazdy
    Triki
   Jak zostać instruktorem
   Boarder cross
   Galeria
 SKI-ALPINIZM
   Skitury
   Freeride
   Jak zacząć?
   Sprzęt
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

Legendy nart
Leon Loria - narciarz, prawnik i lotnik
100 lat SN PTT 1907 Zakopane

Historia SN PTT 1907 w Zakopanem to przede wszystkim oddani klubowi ludzie - miłośnicy Tatr i "białego szaleństwa" oraz działacze, zarazem świetni narciarze i taternicy. Jednym z nich był Leon Loria (1883-1932), warszawiak z pochodzenia, z zamiłowania narciarz, ale także żołnierz Legionów Polskich i lotnik.
Leon Loria (w dolnej części zdjęcia) podczas pierwszego zimowego wejścia na Mnicha

Leon Loria urodził się 5 listopada 1883 r. w Warszawie. Po ukończeniu gimnazjum - by być bliżej Tatr - rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Doktorat obronił w 1913 r., potem został, jak podaje Witold H. Paryski, koncypientem adwokackim w Nowym Targu.

Taternictwo uprawiał już wcześniej, dokonując w latach 1909-14 wielu pierwszych przejść zimowych i letnich, głównie w towarzystwie Mariusza Zaruskiego, Henryka Bednarskiego, Józefa Lesieckiego i Stanisława Zdyba. W 1910 był uczestnikiem (obok Bednarskiego, Zdyba i Lesieckiego) pierwszego wejścia południową ścianą na Zamarłą Turnię, przez co poziom trudności dróg skalnych w Tatrach został podniesiony o kolejny stopień: "nadzwyczaj trudne". Było to przełomowe osiągnięcie w historii polskiego taternictwa tamtego okresu. Ponadto wziął udział w pierwszych wejściach zimowych na Mnicha, Zadniego Mnicha, Mały Kozi Wierch, Zamarłą Turnię, Kozią Przełęcz, Wielką Buczynową Turnię, Banówkę (na nartach), Rohacze (częściowo na nartach), Salatyn (na nartach) i wiele innych szczytów.

Miejscem, które narciarska brać z ZON TT wprost uwielbiała, były Siwe Sady w Dolinie Pyszniańskiej, gdzie od 1910 r. klub dzierżawił pasterski szałas, będący prymitywnym schroniskiem. Loria bywał jego częstym gościem, organizując słynne "wyrypy narciarskie" w rejon Rohaczy i innych szczytów Tatr Zachodnich. Bazą dla tych wypraw była Hala Pyszna i tamtejsze schronisko - "narciarskie El Dorado"; księga pamiątkowa tego schroniska, zawierająca wiele ciekawych karykatur ówczesnych narciarzy oraz wierszy, znajduje się w zbiorach archiwalnych klubu. W starym szałasie odbywały się jubileuszowe spotkania narciarzy wielu pokoleń, jeżdżących w barwach SN PTT, od seniorów do najmłodszych, a w latach 30. słynne biegi zjazdowe z Pyszniańskiej Przełęczy, które organizował ówczesny kierownik schroniska, narciarz SNPTT Stanisław Marusarz.

- W dokumentach klubowych, które teraz przeglądam, bardzo często pojawia się nazwisko Lorii - mówi sekretarz SN PTT Piotr Dudzik, pracujący nad monografią klubu.

W latach 1911-14 Leon Loria był wiceprezesem SN PTT. Bardzo ciepło piszą o nim W. G. Tippenhauer i S. Zieliński, autorzy książki "W stronę Pysznej": "Lorii należy się słusznie tytuł jednego z pierwszych narciarzy i godność propagatora białego szaleństwa. Organizował wycieczki i ciągnął przyjaciół w góry. Wyganiał z domowych pieleszy, bambus wtykał w ręce, pomagał pakować plecak. (...) Nie lubił podchodzenia. Z tej niechęci zrodził się pomysł owej małpy towarzyszącej Lorii na obrazie Hirschla. ťDlaczego ktoś sprytny nie zajmie się tresurą orangutanów czy szympansów przy pokonywaniu stromych zboczy?Ť - irytował się Loria. Małpa, ciepło ubrana, bardzo byłaby pomocną w górach. Mogłaby nosić worek i podciągać przy wspinaczce".

Loria był też jednym z pierwszych ratowników TOPR. Brał udział w wielu trudnych wyprawach pogotowia, m.in. w jednej z pierwszych po ciało Mieczysława Karłowicza pod Mały Kościelec. Wspólnie z Mariuszem Zaruskim uczestniczył w sierpniu 1913 r. w II Międzynarodowym Kongresie Ratownictwa i Zapobiegania Nieszczęśliwym Wypadkom w Wiedniu. W czasie I wojny światowej służył (od 1914 r.) w Legionach Polskich; początkowo w 1. Pułku Artylerii, a następnie w 1. Pułku Ułanów (tak podaje B. Woszczyński w "Polskim Słowniku Biograficznym", t. 17, s. 559). Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Po odzyskaniu niepodległości, w listopadzie 1918 r., został przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu podporucznika, potem awansował na porucznika i był oficerem ordynansowym w adiutanturze Naczelnego Wodza. Następnie ukończył tzw. francuską szkołę pilotów w Warszawie i związał się z lotnictwem. W latach 1925-30 był komendantem Głównego Portu Lotniczego na Polu Mokotowskim w Warszawie. Miał wiele odznaczeń, m.in. Order Virtuti Militari V klasy, Krzyż Walecznych (dwukrotnie), Krzyż Niepodległości (pośmiertnie).

Po 1918 r. Leon Loria zaglądał jeszcze czasami do Zakopanego. W wyprawach towarzyszyła mu Jadwiga Ada Raynelówna, jego późniejsza żona. Leon Loria, zdobywca Zamarłej Turni i wielu innych "honornych" tatrzańskich szczytów, zmarł w 1932 r. w Zakopanem. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie.

WOJCIECH SZATKOWSKI

Portret
Portret Leona Lorii autorstwa Jana Rembowskiego (z 1915 r.)
Fot. archiwum rodziny Stępińskich

żródło:
Dziennik Polski - www.dziennik.krakow.pl - 2007/07/25
«« Powrót do listy
Udostępnij     Zapisz w schowku     Drukuj       Zgłoś błąd    5683





Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2021