RAJD ŚLADAMI ŻOŁNIERZY 1 PUŁKU STRZELCÓW PODHALAŃSKICH ARMII KRAJOWEJ
Najważniejsze zagadnienia związane z okupacją oraz funkcjonowaniem Polskiego Państwa Podziemnego zostaną podczas rajdu przedstawione na przykładzie 1 pułku Strzelców Podhalańskich AK, który w drugiej połowie 1944 r. był jedną z największych i najlepiej zaopatrzonych jednostek podziemia w tym rejonie Małopolski. Jego historia – barwne karty zapisane wspomnieniami żołnierzy pułku – posłuży jako punkt wyjścia do przedstawienia sytuacji w całym okupowanym kraju.
Dodatkową atrakcją dla uczestników rajdu będzie możliwość przejścia po górach śladami samych partyzantów, odwiedzenie kwater AK w rejonie Ochotnicy, Kamienicy i Szczawy, jak również zaznajomienie się z wyposażeniem i umundurowaniem wojskowym używanym przez żołnierzy 1 psp AK. Młodzież będzie miała także możliwość spotkania się z kombatantami i innymi świadkami historii, którzy zaproszeni zostaną na wspólne, partyzanckie ognisko. Nie zabraknie również inscenizacji historycznych, które przygotowane zostaną przez członków Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Podhale w ogniu”.
Organizacja rajdu ma również na celu przypomnienie młodzieży oraz mieszkańcom Podhala i Małopolski o fenomenie Państwa Podziemnego i działalności zbrojnego podziemia w l. 1939-45. W ostatnim bowiem czasie, znacznie więcej uwagi poświęca się tzw. II konspiracji z lata 1945-9156, co może tworzyć fałszywy przekaz, iż początek walki o niepodległość Polski datuje się na roku 1945. A tak w istocie nie jest wręcz przeciwnie była to kontynuacja walki o wolną i niepodległą Rzeczpospolitą, jednak w zupełnie innych uwarunkowaniach politycznych, społecznych i gospodarczych. Nie należy również zapominać, iż gro walczących z nowym ustrojem wywodziła się się z Armii Krajowej i to oni mając doświadczanie okupacyjne nowe struktury konspiracyjne zakładali. W okresie komunistycznym działalność niepodległościowa żołnierz II konspiracji jak również Armii Krajowej była zafałszowywana wręcz wykreślana z pamięci kolejnych pokoleń Polaków. Zarówno jedni jak i drudzy byli więzień, mordowani i wysyłani na wschód, tak samo ich życie w nowym systemie było usłane pasmem cierpień i wyrzeczeń. Jedni i drudzy walczyli o wolną i niepodległą, jedni i drudzy za nią umierali, dlatego pamięć i wdzięczność należy się jednym i drugim. Przez ubeckie kaźnie przechodzili i w wielu przypadkach w nich umierali AK i żołnierze Win i innych zbrojnych oddziałów leśnych. Cierpienie i śmierć była wiec udziałem wielu młodych ludzi spod różnych sztandarów, których łączyła jedna idea walki o wolność i niezawisłość ojczyzny.
Jesienny rajd jest kolejną wspólna inicjatywą PTH i IPN, które w ostatnich dwóch latach poświęciła znaczną uwagę wydarzeniom po II wojnie światowej, organizując m.in. Ogólnopolską Konferencję Naukową pt. „Wokół legendy Ognia” Opór przeciw zniewoleni: Polska – Małopolska – Podhale 1945-1956 (2007), trzy kolejne edycje Rajdu szlakami żołnierzy Józefa Kurasia „Ognia”(2006-2008), czy w końcu ogłoszenie drukiem obszernej publikacji naukowej poświęconej żołnierzom powojennej konspiracji w Polsce, Małopolsce i Podhalu (2008). Przyszedł zatem czas, aby przypomnieć Polskie Państwo Podziemne, Armię Krajową i żołnierzy 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK. Stad decyzja o zorganizowaniu Rajdu edukacyjno-turystycznego i Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Żołnierze majora Borowego”. Armia Krajowa w Małopolsce i na Podhalu, która odbędzie się w dn. 27-29 listopada 2009 r. w Nowym Targu i Ochotnicy Górnej.
Zgłoszenia są przyjmowane są pod adresem dawid.golik@ipn.gov.pl do 9 października. Niedotrzymanie terminu może utrudnić lub uniemożliwić rejestrację na starcie rajdu!
Źródło: PTH Nowy Targ
ORGANIZATORZY:
Instytut Pamięci Narodowej o/Kraków
Polskie Towarzystwo Historyczne o/Nowy Targ
WSPÓŁORGANIZATORZY
GRH „Podhale w ogniu”, Nowy Targ
Gorczański Park Narodowy
ŚZŻAK o/Nowy Targ
Wójt Gminy Kamienica
Orlęta Armii Krajowej O/Poręba Wielka
INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE:
Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Szczawie
Zespół organizacyjny rajdu tworzą:
Dawid Golik
historyk, członek Komisji Historii Wojskowości PTH,
pracownik OBEP IPN w Krakowie (dawid.golik@ipn.gov.pl
Dariusz Gorajczyk
historyk, pracownik OBEP IPN w Krakowie
(dariusz.gorajczyk@ipn.gov.pl)
Jarosław Buczek
prezes Oddziału „Związku Podhalan” w Ochotnicy Górnej,
członek GRH „Podhale w ogniu”
PROGRAM:
1. DZIEŃ RAJDU
(piątek, 16 października 2009 r.)
Nowy Targ – Ochotnica – Szczawa
• uroczyste rozpoczęcie Rajdu w Nowym Targu (Rynek – Ratusz); godz. 9:00;
• przetransportowanie uczestników z Nowego Targu na początek trasy w Ochotnicy Górnej przy WOK-u;
• trasa: Ochotnica Górna (WOK) – dolina potoku Jamne (żółty szlak) – Skałka (opcjo-nalnie jako zadanie) – Przysłop (1187) – zielony szlak – Gorc (1228) – czarny szlak – Szczawa (kościół) [przejście ok. 4,5 godziny];
• obiadokolacja w bazie w Szczawie;
2. DZIEŃ RAJDU
(sobota, 17 października 2009 r.)
Szczawa – Mogielica – Szczawa
• śniadanie w bazie w Szczawie
• przetransportowanie uczestników do Lubomierza (Rzeki – Przełęcz Przysłop)
• trasa: Przełęcz Przysłop – żółty szlak – Kotrzyca (1051) – Mogielica (1170) – zielony szlak – Wyrębiska Szczawskie – bez szlaku – Szczawa (kościół) [przejście ok. 6 go-dzin]
• obiadokolacja w bazie w Szczawie
• wieczorem spotkanie przy ognisku z kombatantami i świadkami historii;
3. DZIEŃ RAJDU
(niedziela, 18 października 2009 r.)
Szczawa
• śniadanie w bazie w Szczawie
• Msza św. w kościele w Szczawie
• zwiedzanie Izby Pamięci 1 psp AK oraz „piknik partyzancki”
• zakończenie i podsumowanie Rajdu
• przewiezienie uczestników do Nowego Targu
ZADANIA
Przed Rajdem:
Każdy z patroli przed zgłoszeniem na starcie rajdu obowiązany jest zaznajomić się z tematyką działalności niepodległościowej związanej z 1 psp AK, jak równie z samym ukształtowaniem terenu Gorców i Beskidu Wyspowego, gdzie przebiegać będzie trasa rajdu. Celowe byłoby przejrzenie literatury dotyczącej walk partyzanckich w rejonie Ochotnicy i Szczawy. Poniżej wybrane publikacje poświęcone tym zagadnieniom.
Bibliografia:
• Budarkiewicz W., AK na Podhalu. Wspomnienia partyzanta podhalańskiego, [b.m.] 1990
• Dzieszyński R., Krwawa wigilia. Walka i martyrologia wsi Ochotnica, Warszawa 1980
• Nyka J., Gorce, Warszawa 1965
• Mazur G., Rojek W., Zgórniak M., Wojna i okupacja na Podkarpaciu i Podhalu, Kra-ków
• Podhale w czasie okupacji 1939-1945, red. J. Berghauzena, Warszawa 1977
• Wnuk W., Walka podziemna na szczytach, Warszawa 1980
• 1998
Rajdowe:
1. Na koniec pierwszego i drugiego dnia każdy z patroli oddaje wypełniony przez siebie test wiedzy o dziejach partyzantki Podhala i Gorców w l. 1939-45.
2. W czasie marszu patrol przygotowuje do zaprezentowania na wieczornym ognisku 2 piosenki historyczne lub współczesne o tematyce żołnierskiej, partyzanckiej, patrio-tycznej. Ognisko odbywa się drugiego dnia.
3. W trakcie Rajdu, na punktach kontrolnych będę pytania dotyczące (każdy patrol sa-modzielnie opracowuje te zagadnienia):
o historii 1 psp AK
o postaci partyzanckich dowódców takich jak: mjr Adam Stabrawa „Borowy”, kpt. Julian Zapała „Lampart”, ppor. Jan Stachura „Adam”, ppor. cc Feliks Pe-rekładowski „Przyjaciel”
o historii partyzanckich bitew w Ochotnicy i w Szczawie
o zrzutowisku „Wilga” na terenie osiedla Polanki w Szczawie
REGULAMIN RAJDU
Koszty:
Uczestnik dokonuje na starcie wpłaty wpisowego w wysokości 40 zł od osoby co zapewnia:
transport w czasie rajdu
• dowóz bagażu z Nowego Targu na miejsce noclegu
• dojazd z Nowego Targu na trasę rajdu i powrót ze Szczawy do Nowego Targu po za-kończeniu imprezy
• 1 gorący posiłek na koniec dnia (piątek, sobota), śniadanie (sobota, niedziela)
• noclegi na terenie Szczawy
• poczęstunek przy ognisku
• pamiątki rajdowe (znaczek, koszulka)
• nagrody dla najlepszych patroli
UWAGA!
Zwolnieni z wpłaty wpisowego są opiekunowie grup młodzieży szkolnej
Charakter rajdu:
1. Rajd ma charakter rajdu pieszego przebiegającego oznakowanymi szlakami i ścieżkami zaznaczonymi na mapie.
2. Trasę rajdu uczestnicy pokonują w kilkuosobowych (max. 7 ludzi) patrolach.
3. Zadaniem patrolu jest zgodne z oznaczeniem na mapie (otrzymanej na starcie) poko-nanie dziennej trasy w wyznaczonym limicie czasu, odnajdując po drodze osobowe i nieosobowe punkty kontrolne oraz wykonując w czasie marszu zadania wyznaczone przez sędziów.
Cele rajdu:
1. Poznanie dziejów niepodległościowego podziemia zbrojnego z lat 1939-45 na terenie Podhala i sąsiednich pasm górskich.
2. Dotarcie do miejsc i obiektów – świadków historii.
3. Prezentacja żywej historii – inscenizacji, rekonstrukcji wydarzeń w terenie.
4. Spotkanie z kombatantami formacji partyzanckich na szlaku rajdu.
5. Poznanie specyfiki dziejów i kultury Beskidów i Podhala z podkreśleniem tradycji mi-litarnych regionu z XVIII-XX wieku.
6. Kultywowanie pamięci o walce zbrojnej i ofierze żołnierzy 1 pułku strzelców podha-lańskich AK
W program rajdu wplecione będą spotkania ze świadkami historii – członkami podziemia niepodległościowego, żołnierzami AK i BCh, oraz ich współpracownikami.
Patrol:
musi mieć w składzie pełnoletniego opiekuna
powinien posiadać:
• kompas (posługiwanie będzie punktowane)
• latarkę
• apteczkę pierwszej pomocy (opis zawartości i sposób użycia będzie punktowany)
• co najmniej jeden telefon komórkowy z możliwością wykonywania połączeń (z nała-dowaną baterią!)
Każdy uczestnik powinien mieć:
• zgodę na uczestnictwo w rajdzie od swoich prawnych opiekunów (niepełnoletni uczestnicy)
• prowiant na trasę
• obuwie górskie typu „trapery” z mocną podeszwą
• kurtkę przeciwdeszczową
• podręczny plecaczek
• śpiwór
• suche i ciepłe ubranie do przebrania
• opiekun patrolu podpisane zaświadczenie o treści:
“Biorę pełną odpowiedzialność za zdrowie i życie powierzonych mojej opiece dzieci na czas trwania I Rajdu Szlakami Żołnierzy 1 psp AK.” (data, miejscowość i podpis)
Każde zgłoszenie powinno zawierać następujące informacje:
1. Listę z osobami wchodzącymi w skład patrolu z następującymi informacjami:
• imię i nazwisko
• data urodzenia
• PESEL
• miejsce zamieszkania
• telefon kontaktowy (opiekun – osobisty, uczestnik – do rodzica/prawnego opiekuna)
• nr dowodu osobistego (opiekun)
• adres uczęszczanej szkoły (uczestnik)
2. Ubezpieczenie NNW (może być polisa szkolna).
3. Pseudonim patrolu związany z działalnością partyzancką na terenie Inspektoratu No-wosądeckiego AK.
4. Dane będą użyte tylko i wyłącznie na potrzeby organizacyjne I Rajdu Szlakami Żołnie-rzy 1 psp AK
5. Zgłoszenia oraz zmiany w składzie patroli są przyjmowane są pod adresem da-wid.golik@ipn.gov.pl do 9 października. Niedotrzymanie terminu może utrudnić lub uniemożliwić rejestrację na starcie rajdu!
Uwaga!
Ubezpieczenie:
Organizatorzy nie przewidują dodatkowego ubezpieczenia. Opiekunowie młodzieży szkolnej winni posiadać nr aktualnej polisy ubezpieczeniowej szkoły.
Źródło: PTH Nowy Targ
Zdjęcia: Teresa Korczak, PTH Nowy Targ.