Hotel-Pension "Stamary"
Stamary
Dawny Hotel-Pension Stamary, dziś Grand Hotel Stamary przy ulicy Kościuszki 19. Przycisk prowadzi samochodem.
Architektura "Stamary" jest próbą zastosowania stylu zakopiańskiego w budynku murowanym. Pensjonat, jego właścicielka i panujące tam zwyczaje zostały doskonale sparodiowane w powieści Andrzeja Struga "Zakopanoptikon" (jako pensjonat "Murdelio"). Przed I wojną światową mieściła się tu siedziba zakopiańskiej komórki PPS. W sierpniu 1914 organizowano tu pierwszą ("zakopiańską") kompanię Legionów, liczącą 480 osób (m.in. Jędrzej Galica, Mariusz Zaruski, Władysław Orkan, Wacław Sieroszewski, Jerzy Żuławski). Po I wojnie światowej władze zakopiańskie planowały wykupienie "Stamary" z przeznaczeniem na uzdrowiskowy dom kultury, jednakże nie doszło do ugody z właścicielką. Przy pensjonacie znajdowały się korty, na których od 1922 r. klub sportowy "Krokus" organizował tenisowe mistrzostwa Zakopanego.
W 1931 r. na skutek bankructwa właścicielki, nad "Stamary" ustanowiono zarząd przymusowy, a potem Zarząd Miejski wykupił dom za 1100 dolarów. Po 1935 r. "Stamary" odkupił Bank Gospodarstwa Krajowego, od 1948 r. był w posiadaniu FWP, który, zmieniwszy nazwę na "Przodownik", miał tu do 1957 r. siedzibę Zarządu Okręgu Zakopiańskiego. Następnie zmieniono nazwę na Dom Wypoczynkowy "Podhale". W 2002 r. FWP sprzedał "Stamary" prywatnemu właścicielowi, który planuje przekształcić go w nowoczesny hotel.
