E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Zuberska Dolina

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Zuberska Dolina; Roháčska dolina, Studená dolina. S. Wielka walna dolina po pn. stronie gł. grzbietu Tatr Zach., stanowiąca przedłużenie ku górze Doliny Zimnej Wody Orawskiej, kończącej się w Zuberskiej Kotlinie, która sięga ku wsch. do wylotu Zuberskiej Doliny. Z.D. jest jedną z największych dolin tatrz.

Od swego wylotu (875 m) Z.D. ciągnie się w górę ku pd.-wsch. do stóp Wołowca i Rohaczy. Mn.w. w połowie swej długości Z.D. dzieli się na dwie gł. odnogi: Łatana Dolina (orogr. pr.) i Rohacka Dolina; ta ostatnia stanowi gł. gałąź Z.D. Długość Z.D. łącznie z Rohacką Doliną wynosi ok. 10 km.

Oprócz wspom. dwóch odnóg Z.D. ma wiele in., zwł. po swej pd. stronie. Najważniejsze szczyty otaczające Z.D.: Osobita, Wołowiec, Rohacz Ostry, Rohacz Płaczliwy, Hruba Kopa, Banówka, Spalona Kopa, Salatyński Wierch, Brestowa Kopa. Najważniejsze jeziora w Z.D.: Rohackie Stawy i Stawek pod Zwierówką.

Dawniej Z.D. była w Tatrach jedną z najciekawszych i najpiękniejszych dolin, o niewielkim ruchu turystycznym. Obecnie znajdują się w niej: trzy leśniczówki (na Brestowej Polanie, na Zwierówce i przy wylocie Łatanej Doliny), a na » Zwierówce i w jej pobliżu: duże » Schronisko na Zwierówce, dom HS, domki kempingowe, hotel tur. "Primula", obozowisko tur. i dom wczasowy. Przez Z.D. ciągnie się szosa asfaltowa z kursującymi autobusami, dużym ruchem samochodów prywatnych i wielkim parkingiem w górnej części doliny. Są też wyciągi narc. i bufety oraz plany dalszych wielkich inwestycji. Od 1987 Z.D. wchodzi w skład TANAPu, jest więc pewna nadzieja, że szybko postępująca dewastacja Z.D. oraz zatruwanie jej wód (ścieki ), powietrza i gleby zostaną powstrzymane.

Najdawniejsze wiadomości o Z.D. są związane z pasterstwem. Na różnych pastwiskach w Z.D. wypasały swe owce i woły wsie orawskie: Zuberzec, Habówka, Biały Potok i Podbiel co najmniej od 1615 do XIX w., niektóre aż do lat 1920., a inne wsie orawskie bardziej sporadycznie. Cały obszar Z.D. należał jednak do Orawskiego Zamku, a od 1626 do »Orawskiego Komposesoratu i pastwiska były tylko dzierżawione przez poszczególne gminy, czasem na okresy kilkoletnie. Z biegiem lat, zwł. po I wojnie świat., kiedy dużym udziałowcem Orawskiego Komposesoratu stało się państwo czechosł., pasterstwo w Z.D. było stopniowo eliminowane, a niżej leżące pastwiska zostały w znacznym stopniu zalesione.

Dawniej Z.D. była też terenem myśl., polowali właściciele i ich personel leśny, ale także kłusownicy podhalańscy. Były tu niedźwiedzie, kozice, świstaki.

Naukowcy różnych narodowości interesowali się Z.D. od pocz. XIX w., z Polaków zapewne pierwszym był Ludwik Zejszner. Turystykę uprawiano w Z.D. i na okolicznych szczytach (o ile wiadomo) dopiero od lat 1860., ale zrazu dość sporadycznie, z Polaków np. Kazimierz Łapczyński w 1861, Tytus Chałubiński i in. Szczególnie, odkąd leśniczym w Zubercu został » Antoni Kocyan (od 1885); np. w 1889 przybył Henryk Sienkiewicz, ale jako myśliwy. Od lat 1880. zjawiali się również turyści niem. i węg.; turystyka słow. i czes.. rozwinęła się tu szybko po I wojnie światowej.

Pierwszy prymitywny schron dla turystów w Z.D. to » Demianówka, postawiona w 1883 przez leśniczego » Alexiusa Demiana w Rohackiej Dolinie, ale turyści już wcześniej nocowali w wolarniach lub przy watrze pod gołym niebem. Pierwsze schronisko tur. (zbudowane przez dolnokubiński oddział KČST i zagospodarowane tylko w lecie) istniało w 1923-26 u wylotu Łatanej Doliny. Pierwsze z kolejnych schronisk na Zwierówce powstało w 1928. Demianówkę w 1933 rozbudowano w tzw. » Stare Rohackie Schronisko. Było też » Nowe Rohackie Schronisko (Ťatliakova chata), ale obie jego paropiętrowe wersje (z 1938 i 1948) zgorzały. Po II wojnie świat. rozpoczęło się na wielką skalę "cywilizowanie" Z.D. (zob. wyżej).

Nazwa Z.D. pochodzi od wsi Zuberzec. Dolinie tej nieraz nadawano różne nazwy zarówno polskie jak i słowackie Doliny Zimnej Wody Orawskiej, np. dolina Studzienicy. Z drugiej strony zasięg nazwy Zuberska Dolina też rozmaicie przesuwano: raz w górę, raz w dół. Zob. też partyzanci.

Lit. - Ludwik Zejszner: Orawa. "Bibl. Warsz." 1856, t. 3. - Kazimierz Łapczyński: Obrazy tatrzańskie. Lato pod Pieninami i w Tatrach. "Tyg. Ilustr." 1862, t. 6, nry 157-167 (w 163 i 164). - Alois Gebauer: Die Rohačgruppe in den Liptauer Alpen. "Jahrb. UKV" 22, 1895. - Mieczysław Karłowicz: Rohacze. "Tat." 2, 1908, nr 4. - Jozef Matašák: Roháče. "Čas. Tur." 1923. - Anton Kocian, Ludovít Kocian: Ešte k storočnici roháčskej turistiky. "Krásy Slov." 60, 1983, nr 9. - Ludovít Kocian: Čriepky spred polstoročnej turistiky v Roháčoch. Tamże 65, 1988, nr 1 i 2.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2019