E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Zakopiańska, Rzeczpospolita

 
  Kategoria: 
Nie okreslony 

  opis  
  forum (0)  

Zakopiańska, Rzeczpospolita. Pod koniec I wojny świat., z pocz. października 1918, wobec wzmagających się niepowodzeń wojsk niem. i austr.-węg. na frontach oraz postępującego rozkładu władz austr. w Galicji, zaczęli tam Polacy myśleć o stworzeniu władzy polskiej. Pierwszą taką tymczasową władzą państw. dla całej Galicji (w zaborze austr.) była Polska Komisja Likwidacyjna, uchwalona przez pol. stronnictwa polit. na wspólnych naradach w Krakowie 28 X 1918, a ukonstytuowana 4 XI 1918.

Tymczasem już 13 X 1918 powstała Organizacja Narodowa w Zakopanem, która podjęła przygotowania do przejęcia władzy na terenie Zakopanego i okolicy, a więc także w Tatrach Polskich. Prezesem Organizacji Nar. został Stefan Żeromski, wiceprezesami Franciszek Pawlica (prezes Związku Górali), mjr Mariusz Zaruski (przedstawiciel lewicowych legionistów) i Wincenty Szymborski, a sekretarzem Medard Kozłowski.

Rzeczywiste przejmowanie władzy w Zakopanem rozpoczął samodzielnie pol. komitet wojskowy (kpt. dr Gustaw Nowotny, por. Marian Bolesławowicz i in.) w sanatorium Czerwonego Krzyża (wówczas austr. szpital wojsk.), gdzie 31 X 1918 rozbrojono i uwięziono austr. garnizon, a następnie także innych austr. oficerów i żołnierzy niepolskiej narodowości, przebywających w Zakopanem.

Ów pol. komitet wojsk. tegoż dnia podporządkował się Organizacji Nar., a ta już 1 XI 1918 przekształciła się w zakop. Radę Narodową, która 2 XI 1918 przejęła oficjalnie władzę nad wojskiem, policją, urzędami i instytucjami w Zakopanem w imieniu odradzającego się Państwa Polskiego. Zakopiańska Rada Narodowa sprawowała władzę cywilną i wojsk. nad Zakopanem i okolicą, usiłowała nawet obronić pol. wsie Suchą Górę i Głodówkę na Orawie przed inwazją czeską.

Gdy tylko zaczęła funkcjonować administracja państw. stworzona przez Polską Komisję Likwidacyjną, zakop. Rada Narodowa uznała swą rolę za skończoną i rozwiązała się 16 XI 1918.

Zakopane z okolicą z własną władzą w postaci owej dwutygodniowej Rady Narodowej nazywano zarówno żartobliwie jak i poważnie Rzecząpospolitą Zakopiańską, a Stefana Żeromskiego "prezydentem" Rzeczypospolitej Zakopiańskiej. Takie określenie tej tymczasowej jednostki administracji państw. utrwaliło się w literaturze.

Lit. - Organizacja Narodowa w Zakopanem. "Echo Tatrz." 1, 1918, dod. do nru 5. - Medard Kozłowski: W pierwszą rocznicę. Tamże 2, 1919, nr 19 i 21. - Mieczysław Mantyka: Zakopiańskie narodziny II Rzeczypospolitej. "Podtatrze" nr 13 , zima 1978.





KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2020