E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Tatry
Aktualności
 ABC turysty
   Przygotowanie
   Ekwipunek
   Informacje TOPR i TPN
   Oznaczenia szlaków
   Przewodnicy
   Przejścia graniczne
    Bezpieczeństwo
      Gdy spotkasz misia...
      Lawiny
      Ku przestrodze...
      Bezpieczeństwo, porady
   Zwierzę na szlaku
   Schroniska
 O Tatrach
   TPN i TANAP
   Klimat
   Geologia
    Zwierzęta
      Gatunki
   Rośliny
    Tatry w liczbach
    Historia
 Encyklopedia Tatr
   Alfabetycznie
   Tematycznie
   Multimedia
 Wycieczki
   Zaplanuj wycieczkę
   Miejsce startu
   Miejsce docelowe
   Skala trudności
   Wszystkie
 Jaskinie tatrzańskie
    SKTJ PTTK
      Aktualności
      Działalność
      Kurs
      Wspomnienia
      Polecane strony
      Galeria
      Kontakt
   Powstanie jaskiń
   Krążenie wody w skałach
   Nacieki
   Morfologiczne typy
   Klimat jaskiń
   Powstanie jaskiń tatrz.
Zagadki tatrzańskie
 Aktywny wypoczynek
   Taternictwo
   Speleologia
   Paralotnie
   Ski-alpinizm
   Narciarstwo
   Na rowerze
   Turystyka jaskiniowa
   Trasy biegowe
   Turystyka piesza
   Sporty wodne
Galeria
Warunki w Tatrach
Forum dyskusyjne
Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański

w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

las

 
  Kategoria: 
Terminologia 

  opis  
  forum (0)  

Ważne zbiorowisko roślinne, zajmujące w Tatrach znaczny obszar, sięgający przeciętnie od ok. 900-1000 m po ok. 1500-1550 m n.p.m. Po pn. stronie Tatr dzieli się w zasięgu pionowym na dwie formacje: regiel dolny (na wapieniu) - las mieszany liściasto-iglasty, i regiel górny (gł. na skałach krystalicznych) - złożony prawie wyłącznie ze świerkówpiętra roślinności).

Najważniejsze drzewa tworzące lasy regla dolnego są: jodły, buki, świerki, a w domieszce jawory, jarząb czyli jarzębina, szara olcha, wierzby, osika. W niższych położeniach trafiają się świerczyny z obcych nasion (gł. z Tyrolu, dawniej wprowadzone). Są one znacznie podatniejsze od rodzimych tatrz. świerczyn na działanie wiatru i one to przede wszystkim tworzą obszerne wiatrołomy.

Krańcem górnego regla w zasięgu pionowym, a zarazem krańcem lasu jako zbiorowiska jest » górna granica lasu. Tu prócz górnoreglowych świerków występują gdzieniegdzie limby, drzewiaste jarzębiny w formie górskiej, brzoza karpacka wchodząca zwykle razem z płatami kosodrzewiny oraz b. rzadki w Tatrach Pol. modrzew. Limby w wielu miejscach zostały wyniszczone.

Świerki górnego regla, zwł. w strefie górnej granicy lasu, stanowią ochronną zaporę drzew, szczególnie odporną na działanie wiatru. Rosną tu one gęstymi grupami, tzw. biogrupami, ciągle jeszcze w zwarciu. Z punktu widzenia gospodarki leśnej niedopuszczalne jest dokonywanie jakichkolwiek wyrębów przy górnej granicy lasu. Byłoby to "otwieraniem wrót" wiatrowi.

Powyżej górnej granicy lasu nie istnieje już las jako zbiorowisko, występują tylko rozrzucone grupy świerków, a jeszcze wyżej, często już w kosodrzewinie, tzw. szpalery, krótsze lub dłuższe rządki niewielkich, często krzaczastych świerczków. Aż wreszcie tylko pojedyncze małe "krzywulce".

Po pd. (słow.) stronie w Tatrach Wys. rozciąga się wzwyż przeważnie tylko jeden regiel, na podłożu granitowym, porośnięty w dolnej części świerkami z sosną, modrzewiem i szarą olchą, a w górnej - świerkami z jarzębiną górską, modrzewiem, brzozą karpacką i dużymi skupieniami limby, tworzącymi niekiedy spore samodzielne lasy, np. w Furkotnej i Młynickiej Dolinie.

Na obu krańcach Tatr: na wschodzie, w Tatrach Biel., i na zachodzie, w grupie Siwego Wierchu, gdzie podłożem jest skała osadowa (wapień), występuje układ leśny regla dolnego i górnego, jak na północy Tatr. Regiel dolny na obu tych krańcach prócz zwykłego składu drzew (jak wyżej) posiada jeszcze leszczynę, a w Tatrach Biel. domieszkę lipy i jesiona. Jodła występuje na pd. stronie Tatr nie tylko na wapieniu, ale także na granicie i to w dość dużych skupieniach, jednak zawsze albo w pobliżu kontaktu granit-wapień (np. w Kiezmarskiej Dolinie), albo na aluwiach (np. w dorzeczu Białej Liptowskiej w okolicy Podbańskiej, Hliny, przy ujściu Jamnickiej Doliny), a także tu i owdzie sadzona, zwł. w pobliżu osiedli.

Rola lasu w Tatrach jest niezwykle doniosła, stanowi on bowiem, zwł. w górnym reglu, zapory przeciwwiatrowe, użyźnia glebę kompostem tworzącym się z opadających liści, igieł i więdnących nadziemnych części runa leśnego, jest też jak gdyby rodzajem pompy, która - w miarę potrzeby - albo odciąga z gruntu podmokłego nadmiar wody, albo też na gruntach suchych wydobywa wilgoć z głębszych warstw podłoża i w ten sposób reguluje wilgotność nie tylko tam, gdzie rośnie, ale również i w dość dużym zasięgu dookoła. Zdolność lasu do silnego i szybkiego wchłaniania wody opadowej ma olbrzymie znaczenie, szczególnie wysoko w górach, gdzie deszcze bywają nagłe i b. obfite, a groźba powodzi przy każdym większym deszczu poważna. Toteż las wraz z kosodrzewiną stanowi prawdziwą tamę przeciwpowodziową - i jedną z najważniejszych trosk właściwej gospodarki leśnej w Tatrach jest utrzymanie dobrego zalesienia zboczy górskich.

W w. XIX ówcześni pruscy właściciele dóbr zakop., Eichborn i Peltz wyniszczyli poważnie las tatrz., rąbiąc masowo drzewa na opał do przetapiania rudy żelaznej w Kuźnicach. Szczególnie też wycinano drzewa liściaste: buki i jawory, których drewna używano do wyrobu węgla drzewnego.Zniszczenia te zaczęły ustępować, gdy Władysław Zamoyski wykupił na licytacji zdewastowane dobra tatrz. i wraz ze swymi leśniczymi, Bieńkowskim i Liberakiem, rozpoczął odnawianie szaty leśnej, osobiście nadzorując roboty. Przyroda także swego dokonała, bowiem w dolinach: Białego, Strążyskiej i za Bramką z pozostałych tu i owdzie pojedynczych buków, jaworów i jodeł samosiewy już po kilkunastu latach doprowadziły do wytwarzania się właściwego składu dolnego regla, tj. mieszanego lasu liściasto-iglastego.

Po odzyskaniu niepodległości Polski bardzo wcześnie rozpoczęto prace odnowicielskie w lesie tatrz. Ale wówczas jednak inne były metody, nie znano jeszcze dobrze zasad ekologii i odnawiano las z obcych nasion (jw.), a ponadto "wzbogacano" skład leśny - jak wtedy uważano - sadząc obce gatunki takie jak daglezja, modrzew japoński, kosodrzewina drzewiasta i in. Dziś zmieniło się nauk. podejście do tych spraw i zwraca się uwagę przede wszystkim na to, by zasiewy i młodniki były prowadzone wyłącznie z nasion i sadzonek rodzimych, zaś obce "wtręty", o ile tylko się da, usuwane.Lasy tatrz., zajmujące ok. 11 500 ha, przeżywają różnego rodzaju klęski i kataklizmy: » lawiny śniegowe powalają całe pasy leśne, » okiść wyłamuje wierzchołki drzew, » wiatry halne kładą pokotem nieraz wielkie połacie leśne. Ale obecnie najgroźniejszą katastrofą są tzw. kwaśne deszcze: gazy fabryczne jak dwutlenek siarki, tlenki azotu, dwutlenek węgla i in., wiążąc się z wodą deszczową spływają z nią, niszcząc zarówno bezpośrednio korony drzew, jak i nasycając tymi związkami glebę zatruwają ją w b. silnym stopniu. Giną porosty i grzyby, szczególnie wrażliwe na te trucizny, a las tatrz. według zdania fachowców leśników i botaników jest już nie tylko zagrożony, ale wpływ trucizn zaczyna się na nim wyraźnie uwidoczniać. Jeżeli nie uda się wyeliminować tych gazów, to los drzew jest przesądzony: nie tak wiele lat upłynie, kiedy tatrz. lasy kompletnie zniszczeją. Dodajmy, że na osłabione truciznami drzewa tym łatwiej rzucają się różne choroby i pasożyty owadzie, zwł. kornik, i dopełniają dzieła zniszczenia.

A z fabryk naszego Górnego Śląska, z obszarów fabrycznych Niemiec, Czech i Słowacji płyną wciąż nad Tatry fale gazowe i zabijają las. Ten las, który przez tyle lat był opiewany przez poetów, literatów, pisarzy. Pisał o nim Kazimierz Tetmajer, Jan Kasprowicz, Franciszek Nowicki, Stanisław Witkiewicz i wielu in. O lesie ciemnosmreczyńskim, o lesie w Wantulach powstawały wspaniałe opisy i urzekające poezje. Czyżby tylko to miało zostać z lasu tatrzańskiego?



Literatura:
Lit. - Stanisław Sokołowski: Las tatrzański. Wa. 1936. - Jerzy Fabijanowski: Lasy tatrzańskie. W dziele zbior.: Tatrzański Park Narodowy. Kr. 1955 i 1962. - Dzieło zbior. Rodzime drzewa Tatr ("Studia Ośrodka Dokum. Fizjogr.", t. 3 i 4, 1974 i 1975).



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij




Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2014   - Tatry Noclegi Zakopane online