E-mail Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane
Zakopane
AktualnościAktualności
Turystyka, wypoczynek Turystyka, wypoczynek
   Spacery po ZakopanemSpacery po Zakopanem
   Aktywny wypoczynekAktywny wypoczynek
   Wycieczka wirtualnaWycieczka wirtualna
   Ciekawe miejsca Ciekawe miejsca
      ZabytkiZabytki
      MuzeaMuzea
      GalerieGalerie
      KościołyKościoły
      PozostałePozostałe
      PomnikiPomniki
   Kalendarz wydarzeńKalendarz wydarzeń
   Imprezy kulturalneImprezy kulturalne
   Imprezy sportoweImprezy sportowe
   Kamera na GiewontKamera na Giewont
   Kamery on-lineKamery on-line
Miasto Zakopane Miasto Zakopane
   Historia Historia
      KalendariumKalendarium
      Stare zdjęciaStare zdjęcia
      Spór o Morskie OkoSpór o Morskie Oko
      Krzyż na GiewoncieKrzyż na Giewoncie
      Ślady lotniczeŚlady lotnicze
      KościołyKościoły
      Kolejka na KasprowyKolejka na Kasprowy
   Dojazd do ZakopanegoDojazd do Zakopanego
   KlimatKlimat
   FolklorFolklor
   KulturaKultura
   ArchitekturaArchitektura
   Powiat tatrzanskiPowiat tatrzanski
   Urzad miastaUrzad miasta
   StatystykaStatystyka
   Galeria zdjecGaleria zdjec
Informator turysty Informator turysty
   Plan ZakopanegoPlan Zakopanego
   AptekiApteki
   KościołyKościoły
   Banki / BankomatyBanki / Bankomaty
   Stacje paliwStacje paliw
   PKS/BUS/TAXIPKS/BUS/TAXI
   Telefony / InstytucjeTelefony / Instytucje
   Gdzie dobrze zjeśćGdzie dobrze zjeść
   Gdzie się zabawićGdzie się zabawić
   Gdzie spaćGdzie spać
   Kino / TeatrKino / Teatr
   Sport / RekreacjaSport / Rekreacja
Forum dyskusyjneForum dyskusyjne

Zakopane, Tatry, Podhale
E-mail
Hasło
» Załóż konto
» Zapomniałem hasła
Zakopane


zapamiętaj numer alarmowy w górach!!!
0 601 100 300
 nawigacja:  Z-ne.pl » Portal Zakopiański» Miasto Zakopane» Historia

Historia Zakopanego

 
Zakopane w XIX w. (fot. arch. Muzeum Tatrzańskiego)

Osadnictwo, posuwające się w górę potoków Biały Dunajec, Zakopianka i Cicha Woda, dotarło w rejon Zakopanego (a raczej przysiółków Ustup i Olcza) najprawdopodobniej na przełomie XV i XVI wieku.

Równolegle rejon ten był terenem tzw. przepasek - górale, idący z owcami w hale szlakiem prowadzącym przez grzbiet Gubałówki, pozostawali w Kotlinie Zakopiańskiej do czasu zejścia śniegów z gór. Najpóźniej w połowie XVI w. powstały dwa najstarsze centra osadnicze Zakopanego - w okolicach Ustupu i Olczy oraz w widłach Cichej Wody i Potoku Młyniska. Pierwsze dokumenty, wzmiankujące Zakopane pochodzą z początku XVII w. Nazwa Zakopane pojawia się po raz pierwszy w Kronice Parafii Czarnodunajeckiej z datą 1605 r., następnie w dokumencie sądowym rodziny Rubzdelów z 1616, a potem w przywileju cerklowym dla Jędrzeja Jarząbka z 1630. W wieku XVII i XVIII coraz więcej rodzin osiadało w Zakopanem: w 1765 r. odnotowano tu 37 osiadłości i 2 młyny, ale liczba ta wydaje się dość zaniżona. Zajęcia ludności to ubogie rolnictwo (uprawa jęczmienia i owsa, kapusty i - od XVIII w. - ziemniaków) i pasterstwo. W 1766 rozpoczęto w Kuźnicach budowę huty żelaza. Górnictwo i hutnictwo stało się dodatkowym źródłem dochodu dla mieszkańców. W połowie XIX w. pod rządami rodziny Homolacsów huta była największym zakładem metalurgicznym Galicji.

W 1770 r. Austria, pod pozorem utworzenia kordonu sanitarnego, przesunęła granice i zagarnęła starostwo nowotarskie z Zakopanem (oraz ziemię sądecką i czorsztyńską).
 
  
W Kuźnicach w XIX w.



W głębi budynki starej hamerni



(fot. archiwum)

Niebawem Kuźnice stały się centralnym punktem doliny zakopiańskiej, gdzie na przełomie XVIII i XIX w. zaczęli przybywać pierwsi badacze Tatr, a niebawem pierwsi kuracjusze, leczący żentycą choroby płucne. W 1806 Jan Homolacs został właścicielem huty. Około 1800 r. powstała z fundacji Pawła Gąsienicy pierwsza kaplica przy późniejszej ul. Kościeliskiej.

Wg spisu ludności z 1818 r. Zakopane wraz z Kościeliskiem liczyło 340 domów, 445 rodzin: 871 mężczyzn i 934 kobiety. W 1824 r. Emanuel Homolacs kupił od rządu austriackiego posiadłości na Podhalu oraz w Tatrach, stając się właścicielem tzw. dóbr zakopiańskich. W 1847 r. powstał drewniany kościół przy ul. Kościeliskiej, od 1848 r. administrowany przez pierwszego proboszcza Józefa Stolarczyka. W tymże roku proboszcz założył szkółkę parafialną.
 

Najstarsze zdjęcie Zakopanego



1860 r.



(fot. archiwum MT)
   
Stary Kościół w Zakopanem



w 1889 r.



(fot. archiwum MT)
   
Ksiądz Józef Stolarczyk



w 1889 r.



(fot. archiwum MT)

Od połowy XIX w. Zakopane stawało się coraz modniejszą wioską letniskową. W 1860 r. ukazał się pierwszy polskojęzyczny przewodnik po Tatrach Eugeniusza Janoty, niebawem przewodniki po Tatrach zaczął wydawać Walery Eljasz.


Karpaten-Land (mapa Galicji, Węgier itd. -  wyd. George Westermann, Brunszwik 1891 r.)
mapa udostępniona przez Tomasza Mrowcę

W 1867 r. władze galicyjskie utworzyły w Zakopanem autonomiczną gminę. Około 1870 r. powstała w Kuźnicach pierwsza poczta, a przy ul. Kościeliskiej sklep Samuela Riegelhaupta i karczma.

  
Tytus Chałubiński z przewodnikami
ok. 1875 r.
(fot. arch. Muzeum Tatrzańskiego)

W 1873 r. przybył na pierwszy dłuższy pobyt do Zakopanego słynny lekarz z Warszawy - dr Tytus Chałubiński, który niebawem stworzył modę na odwiedzanie Tatr przez ludzi sztuki. W tymże roku powstało w Zakopanem Towarzystwo Tatrzańskie - pierwsza ponadzaborowa organizacja turystyczna. W 1875 r. w Kuźnicach dr Ludwik Ganczarski uruchomił pierwszy zakład wodoleczniczy. Produkcja hutnicza zmniejszała się, by wreszcie upaść zupełnie w końcu lat 70. XIX w. W 1875 r. powstała (staraniem TT) Szkoła Przemysłu Drzewnego, w 1881 - szkoła ludowa, w 1883 - szkoła koronkarska dla dziewcząt. Coraz więcej osób przybywało do Zakopanego na wypoczynek lub leczenie. Ułatwiła to otwarta w 1884 r. linia kolejowa Kraków - Sucha - Chabówka. Staraniem TT i Tytusa Chałubińskiego w 1886 r. Zakopane otrzymało status Stacji Klimatycznej (uzdrowiska). W 1889 r. właścicielem dóbr zakopiańskich został Władysław Zamoyski.

1 2 3 



•  Historia Zakopanego   Zgłóś moderatorowi do usunięcia
 waclawhetman      12:20 Pią, 29 Paz 2010
Ten wartościowy artykuł oparty na materiałach dra Macieja Pinkwarta komentuję z przewrotnego przekonania, że dzięki temu zostanie w portalu na dłużej, przynajmniej na stronie forum: komentarze. Nie każdy przecież ma w zasięgu jakiś przewodnik a "wiodący" tekst portalu o prawie szlaku albo o tym, że go nie będzie - osłabia .
...na dobry początek Polki wygrały I seta z Japonkami!










Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić - KLIKNIJ TU »»

ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2017   - Tatry Noclegi Zakopane online